Η ιστορική φυλή που χάνεται – και ο κτηνοτρόφος που κατέρρευσε

Η πρόσφατη περιπέτεια υγείας του κτηνοτρόφου από το Μικρό Μοναστήρι Θεσσαλονίκης, ο οποίος κατέρρευσε όταν χρειάστηκε να αποχαιρετήσει τα τελευταία πρόβατα της ζωής του, έφερε στο φως μια ξεχασμένη πτυχή της ελληνικής κτηνοτροφίας. Τα ζώα που αναγκάστηκε να δει να θανατώνονται λόγω ευλογιάς δεν ήταν απλά ένα κοπάδι· ήταν τα τελευταία πρόβατα της ιστορικής φυλής Ρουμλουκίου.

Μιας φυλής που για δεκαετίες στήριξε ολόκληρες κοινότητες της Βόρειας Ελλάδας — και σήμερα βρίσκεται στο χείλος της οριστικής εξαφάνισης.

Η προέλευση μιας σπάνιας φυλής

Η φυλή Ρουμλουκίου οφείλει το όνομά της στην πεδινή περιοχή της Ημαθίας, γνωστή ως Ρουμλούκι κατά την Οθωμανική περίοδο, με επίκεντρο την περιοχή της σημερινής Αλεξάνδρειας.

Η ιστορική της εξέλιξη συνδέεται με την επαφή εγχώριων πεδινών προβάτων και κοπαδιών νομάδων Αλβανών – κυρίως Γκέγκηδων – που κατέβαιναν στη Μακεδονία για διαχείμαση. Το αποτέλεσμα ήταν μια δυναμική, ανθεκτική φυλή που επί δεκαετίες εξαπλώθηκε:

• από την Ημαθία και τη Θεσσαλονίκη

• μέχρι τη Φλώρινα και το Μοναστήρι

• ακόμη και τμήματα της Αλβανίας

Η παρακμή: Πώς χάθηκε μια ολόκληρη ζωική κληρονομιά

Το Ρουμλούκι δεν χάθηκε από μια αιτία. Χάθηκε από πολλές:

 εγκατάλειψη παραδοσιακών τρόπων εκτροφής

 μετάβαση σε εντατικά, πιο αποδοτικά κοπάδια

 απουσία δομημένων προγραμμάτων διατήρησης

 έλλειψη οικονομικών κινήτρων στους παραγωγούς

Η πρώτη σοβαρή προσπάθεια διάσωσης έγινε στα τέλη της δεκαετίας του ’60 στο Ινστιτούτο Κτηνοτροφίας Γιαννιτσών, όπου συγκροτήθηκε μικρό κοπάδι για μελέτη και διατήρηση. Παρά τη φροντίδα, ο αριθμός ζώων μειωνόταν συνεχώς. Το πρόγραμμα εγκαταλείφθηκε το 1986 και στη δεκαετία του ’90 η φυλή θεωρήθηκε επίσημα εξαφανισμένη.

Η απρόσμενη ανακάλυψη – και η τραγική απώλεια

Κι όμως, λίγα χρόνια πριν, ερευνητές του Κέντρου Ζωικών Γενετικών Πόρων Θεσσαλονίκης εντόπισαν ένα τελευταίο μετακινούμενο κοπάδι στο Μικρό Μοναστήρι.

Το ίδιο κοπάδι που πρόσφατα οδηγήθηκε σε θανάτωση λόγω ευλογιάς, προκαλώντας την κατάρρευση του κτηνοτρόφου.

Από αυτό το μοναδικό κοπάδι είχε ξεκινήσει προσπάθεια επανασύστασης της φυλής στην Κρύα Βρύση Πέλλας, με τη στήριξη της οργάνωσης «Αμάλθεια». Όμως η εξόντωση του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού θέτει ξανά τη φυλή σε οριακό σημείο.

Πώς ήταν τα πρόβατα Ρουμλουκίου – τα χαρακτηριστικά μιας ξεχωριστής γενεαλογίας

Τα πρόβατα της φυλής Ρουμλουκίου ξεχώριζαν για τη μορφολογία και τη χρηστικότητά τους:

• Μεσαίο μέγεθος και ομοιόμορφη σωματική διάπλαση

• Λεπτή ουρά, χαρακτηριστικό της φυλής

• Αρσενικά με κέρατα, θηλυκά χωρίς

• Μέτριο προς μεγάλο κεφάλι με ελαφρώς κυρτή μύτη

• Οριζόντια αυτιά και ισχυρά άκρα

• Πυκνό λευκό μαλλί, συχνά με στικτές κηλίδες

• Παρουσία και σκούρων ή κοκκινοκάστανων αποχρώσεων

Ήταν ζώα ανθεκτικά, προσαρμοσμένα στις πεδινές και ημιορεινές διαδρομές, ιδανικά για παραδοσιακή νομαδική εκτροφή.

Τι σημαίνει η απώλεια μιας φυλής για τη χώρα;

Η εξαφάνιση των προβάτων Ρουμλουκίου δεν αφορά μόνο την κτηνοτροφία. Αφορά:

• τη γενετική ποικιλομορφία

• την πολιτιστική μνήμη της υπαίθρου

• την ιστορία των κοινοτήτων της Βόρειας Ελλάδας

• τη βιωσιμότητα της αυτόχθονης ελληνικής παραγωγής

Κάθε τέτοια φυλή είναι ένας «ζωντανός φάκελος» παράδοσης και προσαρμογής στο περιβάλλον. Η απώλειά της είναι ένα κενό που δύσκολα αναπληρώνεται.

Το στοίχημα της επόμενης μέρας

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι υπάρχει ακόμη μια μικρή πιθανότητα διάσωσης, εφόσον:

• ενισχυθούν τα προγράμματα γενετικής διάσωσης

• υπάρξει στήριξη προς τους παραγωγούς που διατηρούν αυτόχθονες φυλές

• εφαρμοστούν πολιτικές προστασίας για σπάνια κοπάδια

• ευαισθητοποιηθεί το κοινό για την αξία των εγχώριων φυλών

Το Ρουμλούκι μπορεί να διασωθεί — αλλά μόνο αν η κοινωνία, οι φορείς και η πολιτεία κινηθούν άμεσα.

Η τραγική ιστορία στο Μικρό Μοναστήρι δεν είναι ένα τυχαίο περιστατικό. Είναι το σύμπτωμα μιας βαθύτερης κρίσης: της εξαφάνισης της ελληνικής αυτόχθονης κληρονομιάς.

Το ερώτημα δεν είναι απλώς αν θα σωθεί η φυλή Ρουμλουκίου.
Το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα μπορεί να προστατεύσει ό,τι απέμεινε από τη δική της ζωική ιστορία.

Αν αυτή η είδηση σε άγγιξε, συνέχισε να ανακαλύπτεις τον κόσμο μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας   https://morfeszois.com/katigories/kosmos/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα –https://morfeszois.com/