Η μυρωδιά της βροχής έχει όνομα 

Έχεις παρατηρήσει ποτέ εκείνη τη χαρακτηριστική μυρωδιά που γεμίζει τον αέρα όταν αρχίζει να βρέχει ύστερα από πολλές ημέρες ξηρασίας;

Είναι γήινη, δροσερή και δύσκολα περιγράφεται με λέξεις. Κι όμως, η επιστήμη έχει δώσει σε αυτή τη μυρωδιά ένα όνομα: πετριχώρ.

Το πετριχώρ είναι ο χαρακτηριστικός γήινος και ευχάριστος αρωματικός συνδυασμός που συνδέεται με τη βροχή, ιδιαίτερα όταν αυτή πέφτει πάνω σε ξηρό έδαφος. Και το ενδιαφέρον είναι ότι η μυρωδιά δεν προέρχεται από τη βροχή την ίδια.

Τι είναι το πετριχώρ;

Ο όρος πετριχώρ ή petrichor εμφανίστηκε επιστημονικά το 1964, όταν οι Αυστραλοί ερευνητές Isabel Joy Bear και Richard Thomas μελέτησαν τη χαρακτηριστική οσμή που εμφανίζεται όταν ξηρό έδαφος και πετρώματα βρέχονται.

Η λέξη προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «πέτρα» και «ιχώρ», το μυθικό υγρό που κυλούσε στις φλέβες των θεών σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία.

Με απλά λόγια, λοιπόν, το πετριχώρ είναι ένας όρος που περιγράφει το άρωμα της γης όταν η βροχή επιστρέφει ύστερα από μια ξηρή περίοδο.

Γιατί μυρίζει τόσο έντονα μετά τη βροχή;

Η απάντηση βρίσκεται στο έδαφος.

Κατά τη διάρκεια μιας ξηρής περιόδου, ορισμένα φυτά απελευθερώνουν έλαια. Μέρος αυτών των ουσιών μπορεί να παραμένει και να συσσωρεύεται σε χώμα, άργιλο και πορώδεις επιφάνειες.

Όταν έρθει η βροχή, η υγρασία βοηθά να απελευθερωθούν αυτές οι πτητικές ουσίες στον αέρα.

Έτσι, η χαρακτηριστική μυρωδιά φτάνει στη μύτη μας.

Η διαδικασία δεν αφορά μία μόνο χημική ουσία. Το άρωμα της βροχής είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού διαφορετικών ενώσεων, μεταξύ των οποίων βρίσκονται φυτικά έλαια και ουσίες που σχετίζονται με μικροοργανισμούς του εδάφους.

Ο ρόλος της γεωσμίνης

Ένα από τα σημαντικότερα συστατικά που συνδέονται με τη γήινη μυρωδιά είναι η γεωσμίνη.

Η γεωσμίνη είναι οργανική ένωση που παράγεται από ορισμένους μικροοργανισμούς του εδάφους. Είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική, καθώς η ανθρώπινη όσφρηση μπορεί να την αντιληφθεί σε εξαιρετικά χαμηλές συγκεντρώσεις.

Γι’ αυτό και η μυρωδιά του υγρού χώματος μπορεί να είναι τόσο έντονη ακόμη και όταν η ποσότητα της συγκεκριμένης ουσίας στον αέρα είναι πολύ μικρή.

Η γεωσμίνη δεν είναι συνώνυμη με το πετριχώρ. Είναι ένα από τα συστατικά που μπορούν να συμβάλλουν στη χαρακτηριστική μυρωδιά της βρεγμένης γης.

Και πώς φτάνει η μυρωδιά στον αέρα;

Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο εντυπωσιακά σημεία της ιστορίας.

Το 2015, ερευνητές του MIT χρησιμοποίησαν κάμερες υψηλής ταχύτητας για να μελετήσουν τι συμβαίνει όταν μια σταγόνα βροχής χτυπά πάνω σε πορώδες έδαφος.

Παρατήρησαν ότι η σταγόνα μπορεί να παγιδεύσει μικροσκοπικές φυσαλίδες αέρα στην επιφάνεια. Οι φυσαλίδες ανεβαίνουν και τελικά σπάνε, δημιουργώντας πολύ μικρά σταγονίδια, δηλαδή αερολύματα.

Αυτά μπορούν να μεταφέρουν στον αέρα αρωματικές ουσίες από το έδαφος.

Έτσι, η βροχή λειτουργεί ουσιαστικά σαν ένας φυσικός μηχανισμός που βοηθά το άρωμα του εδάφους να φτάσει στην ατμόσφαιρα και στη συνέχεια στη μύτη μας.

Γιατί το μυρίζουμε περισσότερο με την πρώτη βροχή;

Το φαινόμενο γίνεται ιδιαίτερα αισθητό όταν προηγείται μια ζεστή και ξηρή περίοδος.

Όσο το έδαφος παραμένει στεγνό, διάφορες ουσίες μπορούν να παραμένουν συγκεντρωμένες στην επιφάνειά του.

Όταν πέσουν οι πρώτες σταγόνες, η υγρασία αλλάζει ξαφνικά τις συνθήκες.

Το νερό έρχεται σε επαφή με το χώμα, απελευθερώνονται πτητικές ενώσεις και ένα μέρος τους μεταφέρεται στον αέρα.

Γι’ αυτό η πρώτη βροχή μετά από πολλές ημέρες ξηρασίας μπορεί να έχει πολύ πιο χαρακτηριστικό άρωμα από μια συνηθισμένη βροχή.

Γιατί μας αρέσει τόσο η μυρωδιά της βροχής;

Εδώ η επιστήμη έχει ακόμη ενδιαφέροντα ερωτήματα.

Η μυρωδιά της γης μετά τη βροχή είναι για πολλούς ανθρώπους ευχάριστη και συνδέεται με αισθήματα φρεσκάδας, ηρεμίας και ανανέωσης.

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι το άρωμα έχει συνδεθεί διαχρονικά με την άφιξη του νερού και την αλλαγή του περιβάλλοντος. Ωστόσο, δεν υπάρχει μία απλή επιστημονικά αποδεδειγμένη εξήγηση ότι όλοι οι άνθρωποι αγαπούν τη μυρωδιά της βροχής για έναν συγκεκριμένο εξελικτικό λόγο.

Αυτό που γνωρίζουμε με μεγαλύτερη βεβαιότητα είναι ότι η ανθρώπινη όσφρηση είναι εξαιρετικά ευαίσθητη σε ορισμένες ενώσεις της βρεγμένης γης, όπως η γεωσμίνη.

Και ίσως αυτό να εξηγεί εν μέρει γιατί μια τόσο μικρή ποσότητα αρώματος μπορεί να μας κάνει να σταματήσουμε και να πάρουμε μια βαθιά ανάσα.

Η βροχή δεν μυρίζει πάντα το ίδιο

Υπάρχει ακόμη μία ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια.

Η μυρωδιά που αντιλαμβανόμαστε πριν ή κατά τη διάρκεια μιας καταιγίδας μπορεί να διαφέρει από εκείνη της υγρής γης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν υπάρχει έντονη καταιγίδα και ηλεκτρικές εκκενώσεις, μπορεί να συμμετέχει και το όζον, το οποίο έχει χαρακτηριστική οσμή.

Επομένως, αυτό που εμείς αποκαλούμε απλά «μυρωδιά της βροχής» μπορεί στην πραγματικότητα να είναι ένα σύνθετο οσφρητικό φαινόμενο.

Μια σταγόνα κρύβει περισσότερη επιστήμη απ’ όση φανταζόμαστε

Η επόμενη φορά που θα αρχίσει να βρέχει ύστερα από μια μεγάλη περίοδο ξηρασίας, αξίζει να σταθείς για λίγο έξω.

Αυτό που θα μυρίσεις δεν είναι απλώς «βροχή».

Είναι ένα σύνθετο μείγμα από χημικές ενώσεις, φυτικά έλαια, ενώσεις μικροοργανισμών και μικροσκοπικά αερολύματα που απελευθερώνονται όταν το νερό συναντά το έδαφος.

Και αυτή η γνώριμη μυρωδιά έχει ένα όνομα που μοιάζει σχεδόν ποιητικό:

Πετριχώρ.

Ένα μικρό επιστημονικό μυστήριο που κρύβεται σε κάθε πρώτη σταγόνα της βροχής.

Αν αυτό το άρθρο σου κέντρισε το ενδιαφέρον, συνέχισε να ανακαλύπτεις τον κόσμο της επιστήμης μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/episthmh/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα – https://morfeszois.com/