Η οικονομική πίεση δεν επηρεάζει μόνο την καθημερινότητα και την ψυχολογία. Μπορεί να αφήνει το αποτύπωμά της και στον εγκέφαλο.

Μια νέα μακροχρόνια μελέτη δείχνει ότι τα οικονομικά προβλήματα που επιμένουν για πολλά χρόνια συνδέονται με χαμηλότερες γνωστικές επιδόσεις και με ενδείξεις ταχύτερης γήρανσης του εγκεφάλου αργότερα στη ζωή.

Το σημαντικό εύρημα είναι ότι δεν φαίνεται να παίζει ρόλο μόνο μια προσωρινή οικονομική δυσκολία. Αντίθετα, η συσσώρευση οικονομικού στρες για χρόνια μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά τη γνωστική υγεία.

Τι έδειξε η μελέτη

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του University College London και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Innovation in Aging.

Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 2.759 ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για δεκαετίες במסגרת της γνωστής βρετανικής μελέτης κοόρτης του 1946.

Οι επιστήμονες εξέτασαν την οικονομική κατάσταση των συμμετεχόντων σε διαφορετικές περιόδους της ζωής τους.

Στη συνέχεια, συνέκριναν τα στοιχεία αυτά με τις γνωστικές τους επιδόσεις και, σε ορισμένους συμμετέχοντες, με εξετάσεις απεικόνισης του εγκεφάλου σε μεγαλύτερη ηλικία.

Τα αποτελέσματα έδειξαν μια σαφή συσχέτιση.

Οι άνθρωποι που αντιμετώπιζαν επίμονα οικονομικά προβλήματα ή είχαν σταθερά χαμηλό εισόδημα στην πρώιμη και μέση ενήλικη ζωή παρουσίαζαν χειρότερες γνωστικές επιδόσεις αργότερα.

Χειρότερες γνωστικές επιδόσεις μετά τα 50

Οι συμμετέχοντες που είχαν μακροχρόνια οικονομική πίεση εμφάνισαν χαμηλότερες επιδόσεις σε γνωστικά τεστ στην ηλικία των 53 ετών.

Τα τεστ εξέταζαν σημαντικές λειτουργίες του εγκεφάλου, όπως:

• τη λεκτική μνήμη
• την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών
• τη συνολική γνωστική λειτουργία

Το εύρημα παρέμεινε σημαντικό ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες.

Ανάμεσά τους ήταν η γνωστική ικανότητα στην παιδική ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο και οι δυσκολίες που είχαν βιώσει οι συμμετέχοντες στα πρώτα χρόνια της ζωής τους.

Αυτό σημαίνει ότι η σχέση μεταξύ οικονομικών προβλημάτων και εγκεφάλου δεν εξηγείται απλώς από το κοινωνικό ή εκπαιδευτικό υπόβαθρο.

Το χαμηλό εισόδημα και η υγεία του εγκεφάλου

Σε μια μικρότερη ομάδα συμμετεχόντων πραγματοποιήθηκαν μαγνητικές τομογραφίες του εγκεφάλου στις ηλικίες 69 έως 71 ετών.

Εκεί οι επιστήμονες εντόπισαν ένα ακόμη σημαντικό εύρημα.

Το επίμονα χαμηλό εισόδημα συνδέθηκε με χειρότερους δείκτες εγκεφαλικής υγείας.

Μεταξύ αυτών ήταν και μεγαλύτερες ενδείξεις εγκεφαλικής ατροφίας.

Η εγκεφαλική ατροφία αποτελεί μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης. Ωστόσο, όταν είναι πιο έντονη από το αναμενόμενο, μπορεί να συνδέεται με προβλήματα στη μνήμη και σε άλλες γνωστικές λειτουργίες.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη δείχνει συσχέτιση και όχι άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Παρόλα αυτά, τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι η μακροχρόνια οικονομική ανασφάλεια μπορεί να αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα για τη γνωστική γήρανση.

Γιατί η διάρκεια της οικονομικής πίεσης έχει σημασία

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της μελέτης αφορά τη διάρκεια των οικονομικών προβλημάτων.

Μια προσωρινή δυσκολία δεν φαίνεται να έχει την ίδια επίδραση με μια κατάσταση που διαρκεί χρόνια.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συσσώρευση οικονομικών δυσκολιών κατά τη διάρκεια της ζωής συνδέθηκε με χειρότερα αποτελέσματα για τη γνωστική υγεία.

Με απλά λόγια, το χρόνιο οικονομικό στρες μπορεί να είναι πιο επιβαρυντικό από ένα μεμονωμένο δύσκολο οικονομικό διάστημα.

Η συνεχής ανησυχία για χρήματα, λογαριασμούς και βασικές ανάγκες μπορεί να δημιουργεί μια κατάσταση μόνιμης ψυχολογικής έντασης.

Και ο εγκέφαλος μπορεί να επηρεάζεται από αυτή τη μακροχρόνια πίεση.

Πώς το οικονομικό στρες μπορεί να επηρεάζει τον εγκέφαλο

Οι επιστήμονες εξετάζουν διάφορους μηχανισμούς που μπορεί να εξηγούν αυτή τη σχέση.

Ένας από αυτούς είναι το χρόνιο στρες.

Όταν ένας άνθρωπος ζει για μεγάλο χρονικό διάστημα με οικονομική ανασφάλεια, ο οργανισμός μπορεί να παραμένει σε μια συνεχή κατάσταση έντασης.

Το χρόνιο στρες έχει συνδεθεί με αλλαγές σε σημαντικούς βιολογικούς μηχανισμούς του οργανισμού.

Ανάμεσά τους βρίσκεται και η φλεγμονή.

Η χρόνια φλεγμονή έχει συσχετιστεί σε αρκετές μελέτες με την επιτάχυνση της γήρανσης και με αρνητικές επιδράσεις στην υγεία του εγκεφάλου.

Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος παράγοντας.

Η συνεχής ανησυχία δημιουργεί μεγάλο γνωστικό φορτίο.

Όταν το μυαλό ασχολείται διαρκώς με το πώς θα πληρωθούν οι λογαριασμοί ή πώς θα καλυφθούν οι βασικές ανάγκες, καταναλώνεται σημαντική ψυχική και νοητική ενέργεια.

Η οικονομική πίεση μπορεί, επομένως, να επηρεάζει όχι μόνο τη διάθεση αλλά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί καθημερινά ο εγκέφαλος.

Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο

Η μελέτη έδειξε ότι η σχέση μεταξύ οικονομικής δυσχέρειας και γνωστικής γήρανσης ήταν πιο έντονη σε ορισμένες ομάδες.

Μεγαλύτερη επίδραση παρατηρήθηκε:

• στους άνδρες
• σε ανθρώπους που είχαν βιώσει δυσκολίες στην παιδική ηλικία
• σε άτομα με συγκεκριμένους γενετικούς παράγοντες που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο Αλτσχάιμερ

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι κοινωνικές συνθήκες της εποχής μπορεί επίσης να έπαιξαν ρόλο.

Οι συμμετέχοντες της συγκεκριμένης μελέτης γεννήθηκαν το 1946.

Σε εκείνη τη γενιά, οι άνδρες ήταν συχνότερα οι βασικοί οικονομικοί υποστηρικτές της οικογένειας.

Η οικονομική αποτυχία ή η απώλεια εισοδήματος μπορεί, επομένως, να δημιουργούσε ιδιαίτερα έντονη ψυχολογική πίεση.

Το παράδοξο εύρημα για τη μνήμη

Οι ερευνητές εντόπισαν και ένα φαινομενικά παράδοξο αποτέλεσμα.

Οι άνθρωποι με μακροχρόνια οικονομικά προβλήματα είχαν χαμηλότερες γνωστικές επιδόσεις στα 53 χρόνια.

Ωστόσο, σε ορισμένα τεστ η μείωση της μνήμης από τα 53 έως τα 69 χρόνια φάνηκε πιο αργή.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η οικονομική πίεση προστατεύει τον εγκέφαλο.

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί είχαν ήδη χάσει περισσότερη γνωστική λειτουργία πριν από την ηλικία των 53 ετών.

Έτσι, υπήρχε μικρότερο περιθώριο για περαιτέρω μείωση.

Το εύρημα δείχνει πόσο σημαντικό είναι να εξετάζεται ολόκληρη η πορεία της ζωής και όχι μόνο μια συγκεκριμένη ηλικία.

Η οικονομική κατάσταση καταγράφηκε επί δεκαετίες

Το οικογενειακό εισόδημα των συμμετεχόντων καταγράφηκε στις ηλικίες των 26, 43 και 53 ετών.

Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν ως επίμονα χαμηλό εισόδημα την παρουσία των συμμετεχόντων στο χαμηλότερο 20% της ομάδας σε τουλάχιστον δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους.

Περίπου το 16% των συμμετεχόντων ανήκε σε αυτή την κατηγορία.

Παράλληλα, εξετάστηκε και η καθημερινή οικονομική δυσκολία.

Για παράδειγμα, οι δυσκολίες στη διαχείριση του εισοδήματος και στην πληρωμή των λογαριασμών.

Περίπου το 12% των συμμετεχόντων βίωσε επίμονη οικονομική δυσχέρεια μεταξύ των ηλικιών 36 και 53 ετών.

Αυτό επέτρεψε στους επιστήμονες να διαχωρίσουν το χαμηλό εισόδημα από την υποκειμενική εμπειρία της οικονομικής πίεσης.

Και οι δύο παράγοντες φάνηκε να έχουν σημασία.

Η μελέτη ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για την υγεία του εγκεφάλου.

Η πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης δεν αφορά μόνο τη διατροφή, την άσκηση και την πνευματική δραστηριότητα.

Μπορεί να αφορά και τις κοινωνικές συνθήκες μέσα στις οποίες ζει ένας άνθρωπος.

Η οικονομική ασφάλεια δεν είναι απλώς θέμα καλύτερης ποιότητας ζωής.

Μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η έγκαιρη στήριξη των ανθρώπων που βιώνουν χρόνια οικονομική δυσχέρεια θα μπορούσε να έχει οφέλη που ξεπερνούν την άμεση οικονομική ανακούφιση.

Θα μπορούσε, ενδεχομένως, να συμβάλει και στην προστασία της γνωστικής υγείας σε μεγαλύτερη ηλικία.

Η φροντίδα του εγκεφάλου ξεκινά πολύ νωρίτερα

Τα ευρήματα της έρευνας στέλνουν ένα σημαντικό μήνυμα.

Η υγεία του εγκεφάλου δεν διαμορφώνεται μόνο στα χρόνια μετά τη συνταξιοδότηση.

Χτίζεται και επηρεάζεται σε ολόκληρη τη διάρκεια της ζωής.

Η εκπαίδευση, το περιβάλλον, το άγχος, ο ύπνος, η διατροφή και οι κοινωνικές συνθήκες φαίνεται να δημιουργούν ένα συνολικό αποτύπωμα.

Η οικονομική πίεση μπορεί να αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι αυτού του παζλ.

Δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες θα εμφανίσει γνωστική έκπτωση ή άνοια.

Σημαίνει όμως ότι η χρόνια οικονομική ανασφάλεια μπορεί να είναι ένας παράγοντας που αξίζει μεγαλύτερη προσοχή.

Η προστασία της υγείας του εγκεφάλου δεν είναι μόνο προσωπική υπόθεση.

Είναι και κοινωνικό ζήτημα.

Και ίσως η καλύτερη φροντίδα για τον εγκέφαλο να ξεκινά πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα προβλήματα μνήμης.

Ξεκινά από τις συνθήκες μέσα στις οποίες ένας άνθρωπος ζει, εργάζεται, αγχώνεται και προσπαθεί καθημερινά να νιώσει ασφαλής.

Αν αυτό το άρθρο σου πρόσφερε κάτι πολύτιμο, συνέχισε να φροντίζεις το σώμα και το μυαλό σου μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/ygeia/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα –https://morfeszois.com/