Υπάρχει κάτι που όλοι βιώνουμε κάθε στιγμή, αλλά κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει πλήρως: η συνείδηση.

Είναι η αίσθηση ότι υπάρχουμε, ότι βλέπουμε, αισθανόμαστε, σκεφτόμαστε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας. Όμως τι ακριβώς δημιουργεί αυτή την εσωτερική εμπειρία; Και είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα της λειτουργίας του εγκεφάλου;

Τι είναι η συνείδηση;

Με τον όρο συνείδηση περιγράφουμε, σε γενικές γραμμές, την υποκειμενική εμπειρία και την επίγνωση του εαυτού και του περιβάλλοντος.

Όταν βλέπουμε ένα ηλιοβασίλεμα, ακούμε ένα τραγούδι ή αισθανόμαστε χαρά, δεν επεξεργαζόμαστε απλώς πληροφορίες. Υπάρχει μια προσωπική εμπειρία του «τι σημαίνει» αυτό που συμβαίνει.

Η επιστήμη δεν έχει καταλήξει ακόμη σε έναν ενιαίο και απόλυτα αποδεκτό ορισμό της συνείδησης. Η έρευνα εξετάζει διαφορετικές πλευρές της, όπως η εγρήγορση, η αντίληψη, η αυτογνωσία και η υποκειμενική εμπειρία.

Ο εγκέφαλος και η συνείδηση

Η σύγχρονη νευροεπιστήμη θεωρεί ότι η συνείδηση συνδέεται στενά με τη δραστηριότητα του εγκεφάλου.

Οι ερευνητές μελετούν τα νευρωνικά συσχετίσματα της συνείδησης, δηλαδή τις εγκεφαλικές διεργασίες που εμφανίζονται όταν μια εμπειρία γίνεται συνειδητή.

Ωστόσο, εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα.

Μπορούμε να παρατηρήσουμε νευρώνες, εγκεφαλικά δίκτυα και ηλεκτρική δραστηριότητα. Μπορούμε να μελετήσουμε τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν κάποιος βλέπει, ακούει ή αισθάνεται κάτι.

Αλλά πώς ακριβώς μετατρέπεται η εγκεφαλική δραστηριότητα σε προσωπική εμπειρία;

Αυτό παραμένει ένα από τα πιο δύσκολα προβλήματα της επιστήμης της συνείδησης.

Δεν έχουμε επίγνωση όλων όσων κάνει ο εγκέφαλος

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι δεν φτάνουν όλες οι πληροφορίες που επεξεργάζεται ο εγκέφαλος στη συνείδησή μας.

Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τεράστιο όγκο πληροφοριών και πολλές από αυτές τις διαδικασίες πραγματοποιούνται χωρίς να τις αντιλαμβανόμαστε άμεσα.

Αυτό σημαίνει ότι το «είμαι ξύπνιος» δεν είναι απαραίτητα το ίδιο με το «έχω συνείδηση κάθε διαδικασίας που συμβαίνει μέσα μου».

Η διάκριση ανάμεσα στη συνειδητή και την ασυνείδητη επεξεργασία αποτελεί σημαντικό πεδίο έρευνας στη νευροεπιστήμη.

Η συνείδηση και η αυτογνωσία

Υπάρχει όμως και ένα ακόμη επίπεδο.

Δεν αντιλαμβανόμαστε μόνο τον κόσμο. Μπορούμε να σκεφτούμε τον εαυτό μας.

Μπορούμε να αναρωτηθούμε ποιοι είμαστε, γιατί αισθανόμαστε όπως αισθανόμαστε, τι θέλουμε και τι φοβόμαστε.

Αυτή η ικανότητα αυτοπαρατήρησης συνδέεται με την αυτοσυνείδηση και κάνει το ζήτημα ακόμη πιο σύνθετο.

Η φιλοσοφία και η νευροεπιστήμη εξακολουθούν να εξετάζουν τη σχέση ανάμεσα στη συνείδηση, την αυτογνωσία και την αίσθηση του εαυτού.

Τι λέει η φιλοσοφία;

Η συνείδηση δεν είναι καινούργιο επιστημονικό ερώτημα.

Για αιώνες, οι φιλόσοφοι αναρωτιούνται τι είναι ο νους, πώς σχετίζεται με το σώμα και τι σημαίνει πραγματικά το «υπάρχω».

Σήμερα, η φιλοσοφία και η νευροεπιστήμη συναντώνται περισσότερο από ποτέ. Η επιστήμη μπορεί να μελετήσει τον εγκέφαλο, ενώ η φιλοσοφία εξετάζει ερωτήματα σχετικά με την υποκειμενική εμπειρία, την ταυτότητα και τη φύση του εαυτού.

Και ίσως αυτή η συνάντηση είναι απαραίτητη.

Γιατί άλλο είναι να γνωρίζουμε τι κάνει ο εγκέφαλος και άλλο να κατανοούμε πλήρως πώς είναι να είσαι ένας άνθρωπος που βιώνει τον κόσμο.

Θα μπορέσουμε κάποτε να την εξηγήσουμε;

Η έρευνα για τη συνείδηση βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη και υπάρχουν πολλές διαφορετικές θεωρίες για το πώς μπορεί να προκύπτει.

Δεν υπάρχει ακόμη μία θεωρία που να έχει λύσει οριστικά το πρόβλημα.

Γνωρίζουμε όλο και περισσότερα για τη λειτουργία του εγκεφάλου, όμως η σύνδεση ανάμεσα στη νευρωνική δραστηριότητα και στην προσωπική εμπειρία εξακολουθεί να αποτελεί ανοιχτό επιστημονικό ερώτημα.

Ίσως, τελικά, το πιο παράξενο πράγμα στη συνείδηση είναι ότι χρησιμοποιούμε τη συνείδησή μας για να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε την ίδια τη συνείδηση.

Κάθε φορά που κοιτάζεις τον κόσμο και σκέφτεσαι «είμαι εδώ», συμβαίνει κάτι που η επιστήμη ακόμη προσπαθεί να εξηγήσει πλήρως.

Η συνείδηση είναι απλώς αποτέλεσμα της λειτουργίας του εγκεφάλου ή κρύβει κάτι βαθύτερο που ακόμη δεν έχουμε κατανοήσει;

Αν αυτό το άρθρο σου άνοιξε νέους τρόπους σκέψης, συνέχισε να εξερευνάς τον κόσμο των εναλλακτικών ιδεών μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/enallaktika/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα https://morfeszois.com/