Πόσο επηρεάζει η φήμη ενός ανθρώπου την εικόνα που σχηματίζουμε γι’ αυτόν;

Μπορεί όλοι να μιλούν με τα καλύτερα λόγια για έναν άνθρωπο, όμως η δική μας εμπειρία μαζί του να λέει μια εντελώς διαφορετική ιστορία.

Ποια εικόνα εμπιστευόμαστε τελικά; Αυτή που μας μεταφέρουν οι άλλοι ή εκείνη που έχουμε σχηματίσει μέσα από όσα ζήσαμε οι ίδιοι;

Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Νέα μελέτη δείχνει ότι η προσωπική μας εμπειρία μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος, ιδιαίτερα όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια αρνητική συμπεριφορά.

Όταν η φήμη συγκρούεται με την προσωπική εμπειρία

Ας σκεφτούμε έναν συνάδελφο που όλοι περιγράφουν ως συνεργάσιμο, ευγενικό και πρόθυμο να βοηθήσει.

Εσείς, όμως, έχετε διαφορετική εικόνα.

Κάθε φορά που χρειαστήκατε τη βοήθειά του, εκείνος αρνήθηκε. Μπορεί να το έκανε ευγενικά. Μπορεί πάλι η άρνησή του να ήταν απότομη. Όπως και να έχει, η προσωπική σας εμπειρία δεν συμφωνεί με όσα ακούτε από τους υπόλοιπους.

Θα αλλάξετε γνώμη επειδή όλοι οι άλλοι θεωρούν ότι είναι καλός συνεργάτης;

Ή θα εμπιστευτείτε περισσότερο αυτό που ζήσατε οι ίδιοι;

Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Evolution and Human Behavior, με επικεφαλής τον Hitoshi Yamamoto του Πανεπιστημίου Rissho στην Ιαπωνία, εξέτασε ακριβώς αυτή τη σύγκρουση ανάμεσα στη δημόσια φήμη και την προσωπική εμπειρία.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η απάντηση εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη συμπεριφορά που καλούμαστε να αξιολογήσουμε.

Όταν κάποιος αρνείται να μας βοηθήσει

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν δύο πειράματα, χρησιμοποιώντας σενάρια που αφορούσαν συναδέλφους και ανθρώπους μιας κοινότητας.

Οι συμμετέχοντες έπρεπε να αξιολογήσουν ανθρώπους που είτε δέχονταν είτε αρνούνταν να βοηθήσουν.

Παράλληλα, λάμβαναν πληροφορίες για τη φήμη των συγκεκριμένων ανθρώπων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, γνώριζαν επίσης ότι είχαν προηγούμενη προσωπική εμπειρία μαζί τους.

Το ενδιαφέρον σημείο ήταν τι συνέβαινε όταν οι πληροφορίες αυτές συγκρούονταν.

Η προσωπική εμπειρία αποκτούσε μεγαλύτερη βαρύτητα

Όταν ένα άτομο αρνιόταν να βοηθήσει, η προηγούμενη προσωπική εμπειρία των συμμετεχόντων επηρέαζε σημαντικά την κρίση τους.

Με άλλα λόγια, δεν αρκούσε η καλή φήμη.

Αν κάποιος θεωρούνταν γενικά συνεργάσιμος, αλλά είχε αρνηθεί να βοηθήσει προσωπικά τον συμμετέχοντα, η εικόνα του μπορούσε να γίνει λιγότερο θετική.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι η προσωπική εμπειρία μπορούσε να επηρεάσει την κρίση ακόμη και όταν η δημόσια φήμη του ανθρώπου ήταν διαφορετική.

Η συμπεριφορά που βιώνουμε άμεσα, επομένως, φαίνεται να έχει ιδιαίτερη δύναμη.

Τι συμβαίνει όταν κάποιος μας βοηθά;

Η εικόνα αλλάζει όταν η συμπεριφορά είναι θετική.

Όταν ένα άτομο δεχόταν να βοηθήσει, οι συμμετέχοντες έτειναν να αξιολογούν τη συμπεριφορά του θετικά, ανεξάρτητα από τη φήμη του ή από προηγούμενες αλληλεπιδράσεις.

Αυτό είναι σημαντικό.

Μια θετική πράξη φαίνεται ότι μπορεί να σταθεί από μόνη της.

Δεν χρειάζεται απαραίτητα να γνωρίζουμε τι λένε οι άλλοι για έναν άνθρωπο, όταν έχουμε μπροστά μας μια ξεκάθαρα θετική συμπεριφορά.

Αντίθετα, μια αρνητική συμπεριφορά φαίνεται να μας κάνει να κοιτάμε περισσότερο προς τη δική μας ιστορία με τον συγκεκριμένο άνθρωπο.

Γιατί μας επηρεάζει τόσο η προσωπική εμπειρία;

Η απάντηση βρίσκεται και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι κοινωνικές σχέσεις.

Η φήμη μάς δίνει πληροφορίες για ανθρώπους που δεν γνωρίζουμε καλά.

Αν ακούσουμε, για παράδειγμα, ότι κάποιος είναι αξιόπιστος, συνεργάσιμος και πρόθυμος να βοηθήσει, έχουμε ήδη μια πρώτη εικόνα πριν ακόμη αποκτήσουμε προσωπική εμπειρία μαζί του.

Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στις κοινωνικές μας αποφάσεις.

Ωστόσο, όταν γνωρίσουμε κάποιον από κοντά, αποκτούμε ένα διαφορετικό είδος πληροφορίας.

Δεν ακούμε απλώς τι έκανε.

Το έχουμε ζήσει.

Και αυτή η διαφορά μπορεί να κάνει την προσωπική εμπειρία πιο ισχυρή.

Η φήμη δεν είναι πάντα αρκετή

Η ψυχολογία της κοινωνικής κρίσης δείχνει ότι οι άνθρωποι δεν αξιολογούν τους άλλους μόνο από μία πληροφορία.

Συνδυάζουν διαφορετικά στοιχεία:

• τι έχουν ακούσει για κάποιον,
• τι έχουν δει οι ίδιοι,
• πώς τους έχει συμπεριφερθεί,
• πώς έχει συμπεριφερθεί στους άλλους,
• αλλά και σε ποιες συνθήκες συνέβη μια συγκεκριμένη πράξη.

Έτσι, η φράση «όλοι λένε ότι είναι καλός άνθρωπος» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα σχηματίσουμε την ίδια άποψη.

Η προσωπική εμπειρία μπορεί να λειτουργήσει ως ένα ισχυρό φίλτρο.

Όταν δύο εικόνες δεν συμφωνούν

Ας επιστρέψουμε στο παράδειγμα του συναδέλφου.

Οι περισσότεροι λένε:

«Είναι εξαιρετικός άνθρωπος. Πάντα βοηθά.»

Εσείς όμως σκέφτεστε:

«Εμένα, όταν τον χρειάστηκα, δεν με βοήθησε.»

Ποια από τις δύο εικόνες είναι η αληθινή;

Ίσως καμία να μην είναι ολόκληρη η αλήθεια.

Ένας άνθρωπος μπορεί πράγματι να είναι πρόθυμος να βοηθά κάποιους ανθρώπους και να αρνείται σε άλλες περιπτώσεις.

Μπορεί να έχει διαφορετικές σχέσεις με διαφορετικούς ανθρώπους.

Μπορεί επίσης η δική σας εμπειρία να συνέβη σε μια ιδιαίτερη χρονική στιγμή ή κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες.

Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή πριν μετατρέψουμε μία συμπεριφορά σε συνολική ταυτότητα.

Παλαιότερη έρευνα έχει επίσης δείξει ότι οι άνθρωποι συχνά δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην προσωπική τους εμπειρία και μπορούν να αντιδρούν πιο έντονα σε μια αρνητική προσωπική εμπειρία από ό,τι σε μια αρνητική φήμη.

Αυτό είναι κατανοητό.

Όταν κάποιος μας πληγώνει, μας απογοητεύει ή αρνείται να μας βοηθήσει, η εμπειρία δεν είναι απλώς μια πληροφορία.

Συνοδεύεται από συναίσθημα.

Και το συναίσθημα μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο θυμόμαστε και αξιολογούμε τη συμπεριφορά του άλλου.

Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να κάνουμε μια μικρή παύση πριν καταλήξουμε:

«Αυτός ο άνθρωπος είναι έτσι.»

Ίσως αυτό που πραγματικά μπορούμε να πούμε είναι:

«Έτσι συμπεριφέρθηκε σε εμένα, σε αυτή τη συγκεκριμένη περίπτωση.»

Η διαφορά ανάμεσα στις δύο φράσεις είναι μεγάλη.

Γιατί η κακή φήμη δεν σημαίνει πάντα κακή συμπεριφορά

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο της μελέτης είναι ότι η προηγούμενη συμπεριφορά ενός ανθρώπου μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ερμηνευόταν μια νέα άρνηση.

Αν κάποιος είχε ήδη αρνηθεί να βοηθήσει στο παρελθόν, μια νέα άρνηση μπορεί να θεωρηθεί περισσότερο αναμενόμενη.

Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θεωρείται σωστή.

Μπορούμε να κατανοούμε γιατί κάποιος συμπεριφέρεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο χωρίς να συμφωνούμε με τη συμπεριφορά του.

Και αυτό αποτελεί μια σημαντική διάκριση στις ανθρώπινες σχέσεις.

Τελικά, ποια εικόνα εμπιστευόμαστε;

Η μελέτη δείχνει κάτι που συναντάμε συχνά στην καθημερινότητα.

Η γνώμη των άλλων μάς δίνει μια πρώτη εικόνα. Η προσωπική εμπειρία, όμως, μπορεί να την αλλάξει.

Όταν οι δύο εικόνες συμφωνούν, η κρίση μας γίνεται ευκολότερη.

Όταν όμως συγκρούονται, η δική μας εμπειρία μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος, ιδιαίτερα όταν αξιολογούμε μια αρνητική συμπεριφορά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοούμε τη φήμη ενός ανθρώπου.

Ούτε ότι κάθε προσωπική εμπειρία αποτελεί απόλυτη απόδειξη για τον χαρακτήρα του.

Σημαίνει κάτι πιο απλό:

Δεν γνωρίζουμε πραγματικά έναν άνθρωπο μόνο από όσα λένε οι άλλοι γι’ αυτόν.

Τον γνωρίζουμε περισσότερο μέσα από τον τρόπο που συμπεριφέρεται.

Και ίσως η πιο δίκαιη κρίση βρίσκεται κάπου ανάμεσα στις δύο εικόνες: σε αυτά που ακούμε και σε αυτά που πραγματικά ζούμε.

Μια σκέψη πριν κρίνουμε

Πριν αποφασίσουμε ότι κάποιος είναι «καλός», «κακός», «ευγενικός» ή «αδιάφορος», αξίζει να αναρωτηθούμε:

Κρίνω τον άνθρωπο ή κρίνω μία συμπεριφορά του;

Γιατί οι άνθρωποι δεν είναι πάντα μία πράξη.

Και μερικές φορές, η πιο ώριμη κρίση δεν είναι να διαλέξουμε ανάμεσα στη γνώμη των άλλων και στη δική μας εμπειρία, αλλά να αφήσουμε χώρο για περισσότερες από μία αλήθειες.

Αν αυτό το άρθρο σου άνοιξε νέους τρόπους σκέψης, συνέχισε να εξερευνάς τον κόσμο των εναλλακτικών ιδεών μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/enallaktika/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα https://morfeszois.com/