Το άγαλμα του Κολοκοτρώνη και το μυστήριο με το δάκτυλο

Στην καρδιά της Αθήνας, μπροστά από την Παλαιά Βουλή, βρίσκεται ένα από τα πιο εμβληματικά γλυπτά της νεότερης Ελλάδας. Ο έφιππος ανδριάντας του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη δεν είναι μόνο ένα εντυπωσιακό έργο γλυπτικής. Είναι ένα μνημείο που συνδέεται με ιστορίες, διαφωνίες και έναν ιδιαίτερο αστικό μύθο.
Το δεξί χέρι του Κολοκοτρώνη δείχνει προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση. Για χρόνια κυκλοφορεί η άποψη ότι ο δείκτης του δείχνει προς την Κωνσταντινούπολη. Είναι όμως πράγματι έτσι;
Ένα έργο του Λάζαρου Σώχου
Ο ανδριάντας δημιουργήθηκε από τον Τήνιο γλύπτη Λάζαρο Σώχο και κατασκευάστηκε στο Παρίσι το 1900. Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα έργα της νεοελληνικής γλυπτικής και ξεχωρίζει ως ένας από τους πρώτους μεγάλους έφιππους ανδριάντες της νεότερης Ελλάδας.
Το γλυπτό είναι κατασκευασμένο από ορείχαλκο, δηλαδή κράμα με βασικό συστατικό τον χαλκό. Μαζί με το βάθρο φτάνει περίπου τα 9 μέτρα, γεγονός που του προσδίδει ιδιαίτερα επιβλητική παρουσία στον αθηναϊκό χώρο.
Από πού ξεκίνησε η ιστορία του;
Η σημερινή θέση του αγάλματος δεν ήταν η αρχική.
Το 1904 ο ανδριάντας τοποθετήθηκε σε μικρή νησίδα, στην αρχή της οδού Κολοκοτρώνη. Αργότερα αποφασίστηκε η μετακίνησή του και το 1954 μεταφέρθηκε στην πλατεία μπροστά από την Παλαιά Βουλή, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα.
Η επιλογή της θέσης δεν ήταν χωρίς διαφωνίες.
Ο Δήμος Αθηναίων είχε προτείνει το Ζάππειο Μέγαρο. Η Νομαρχία Αθηνών, αντίθετα, προτιμούσε τον χώρο μπροστά από την Παλαιά Βουλή. Τελικά επικράτησε η δεύτερη πρόταση.
Μάλιστα, η επιλογή αυτή συμφωνούσε και με την άποψη του ίδιου του Λάζαρου Σώχου, ο οποίος δεν θεωρούσε κατάλληλη τη θέση μπροστά από το Ζάππειο, καθώς ο ανδριάντας θα είχε ως φόντο τον Παρθενώνα.
Γιατί λένε ότι δείχνει την Κωνσταντινούπολη;
Εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον.
Ένας δημοφιλής αστικός μύθος θέλει τον Κολοκοτρώνη να δείχνει με το δάκτυλό του προς την Κωνσταντινούπολη. Η συγκεκριμένη ιστορία έχει συνδεθεί με τη συμβολική παρουσία του ήρωα της Επανάστασης και τη Μεγάλη Ιδέα.
Ωστόσο, η μετακίνηση του αγάλματος από την αρχική του θέση περιπλέκει την ερμηνεία.
Αν ο προσανατολισμός του γλυπτού άλλαξε σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, η σημερινή κατεύθυνση του χεριού δεν μπορεί από μόνη της να αποδείξει τι είχε σκοπό να δείξει ο γλύπτης.
Έτσι, το «δάκτυλο του Κολοκοτρώνη» παραμένει περισσότερο ένας γοητευτικός αθηναϊκός θρύλος παρά ένα απολύτως τεκμηριωμένο ιστορικό στοιχείο.
Και το άλογο έχει τη δική του ιστορία
Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει και η στάση του αλόγου.
Υπάρχει μια διαδεδομένη αντίληψη στη λαϊκή ερμηνεία των έφιππων ανδριάντων ότι η θέση των ποδιών του αλόγου συμβολίζει τον τρόπο με τον οποίο πέθανε ο αναβάτης.
Σύμφωνα με αυτή την παράδοση, δύο σηκωμένα μπροστινά πόδια συνδέονται με θάνατο στη μάχη, ενώ ένα σηκωμένο πόδι έχει συνδεθεί με θάνατο από τραύματα μάχης.
Το άλογο του Κολοκοτρώνη έχει το ένα μπροστινό πόδι σηκωμένο.
Ο ίδιος, όμως, δεν πέθανε από πολεμικά τραύματα. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης πέθανε στην Αθήνα στις 4 Φεβρουαρίου 1843, μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο.
Γι’ αυτό και η συγκεκριμένη λεπτομέρεια έχει τροφοδοτήσει ακόμη περισσότερο τις συζητήσεις γύρω από το έργο.
Ένα άγαλμα γεμάτο συμβολισμούς
Ο έφιππος Κολοκοτρώνης δεν είναι απλώς ένα ιστορικό μνημείο.
Η μορφή του, το άλογο, η κατεύθυνση του χεριού, η θέση του στην Αθήνα και η σχέση του με την Παλαιά Βουλή δημιουργούν ένα σύνολο γεμάτο συμβολισμούς.
Και ίσως αυτός είναι ένας από τους λόγους που το άγαλμα εξακολουθεί να προκαλεί ενδιαφέρον περισσότερο από έναν αιώνα μετά τη δημιουργία του.
Κάθε φορά που κάποιος περνά από την πλατεία Κολοκοτρώνη, βλέπει έναν ήρωα της Ελληνικής Επανάστασης. Πίσω όμως από αυτή την εικόνα υπάρχει μια ολόκληρη ιστορία για την τέχνη, την Αθήνα, τις αποφάσεις των Αρχών και τους θρύλους που περνούν από γενιά σε γενιά.
Το άγαλμα του Κολοκοτρώνη δεν βρίσκεται σήμερα στη θέση όπου είχε αρχικά τοποθετηθεί. Η μετακίνησή του το 1954 είναι ένας από τους λόγους που η κατεύθυνση του περίφημου δείκτη του έχει γίνει αντικείμενο διαφορετικών ερμηνειών.
Αν αυτή η είδηση σε άγγιξε, συνέχισε να ανακαλύπτεις τον κόσμο μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας https://morfeszois.com/katigories/kosmos/
Θέλεις περισσότερα άρθρα; Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874 και το https://www.instagram.com/morfeszois/ για να μη χάνεις τίποτα
Συντάκτρια Δέσποινα Μπλάτζα –https://morfeszois.com/



