Όταν η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται… παρέα

Δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν πλέον εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης όχι μόνο ως εργαλεία, αλλά ως συντροφιά. Τα λεγόμενα AI companions – ψηφιακοί συνομιλητές σχεδιασμένοι να προσφέρουν διάλογο, κατανόηση και συναισθηματική υποστήριξη – κερδίζουν ραγδαία δημοτικότητα.

Όμως, πίσω από αυτή τη νέα «μόδα», οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: τα chatbot δεν είναι φίλοι μας και η υπερβολική συναισθηματική εξάρτηση από αυτά ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές ψυχολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις.

Η εκρηκτική άνοδος των AI companions

Εξειδικευμένες εφαρμογές όπως το Replika και το Character.ai έχουν συγκεντρώσει δεκάδες εκατομμύρια χρήστες παγκοσμίως. Πολλοί δηλώνουν ότι στρέφονται σε αυτά για:

• αντιμετώπιση της μοναξιάς

• συναισθηματική στήριξη

• χαλαρή κουβέντα

• ψυχαγωγία

Την ίδια στιγμή, ακόμη και γενικά εργαλεία AI, όπως το ChatGPT, το Gemini και το Claude, χρησιμοποιούνται από αρκετούς ως ψηφιακοί συνομιλητές, ξεπερνώντας τον αρχικό τους ρόλο ως βοηθοί παραγωγικότητας.

Πώς δημιουργείται η συναισθηματική σύνδεση

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η συνεχής αλληλεπίδραση, η προσωποποιημένη απάντηση και η ικανότητα των chatbot να δείχνουν κατανόηση δημιουργούν την ψευδαίσθηση μιας ανθρώπινης σχέσης.

Ο καθηγητής Γιοσούα Μπέντζιο, επικεφαλής διεθνούς επιστημονικής έκθεσης για την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης, επισημαίνει:

«Με αρκετές συνομιλίες και στο κατάλληλο πλαίσιο, μπορεί να αναπτυχθεί μια μορφή σχέσης ανάμεσα στον άνθρωπο και το AI. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρόκειται για πραγματική φιλία».

Οι ψυχολογικοί κίνδυνοι πίσω από την ψηφιακή συντροφιά

Παρότι τα επιστημονικά δεδομένα βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη, οι πρώτες μελέτες δείχνουν ανησυχητικές τάσεις:

• Αύξηση της μοναξιάς

• Μείωση κοινωνικών επαφών

• Συναισθηματική εξάρτηση

• Δυσκολία δημιουργίας πραγματικών σχέσεων

Οι ειδικοί φοβούνται ότι τα AI companions μπορεί να λειτουργήσουν ως υποκατάστατο ανθρώπινης επαφής, ενισχύοντας την απομόνωση αντί να τη μειώνουν.

Γιατί τα chatbot μας «καλομαθαίνουν»

Τα σύγχρονα chatbots είναι σχεδιασμένα ώστε να είναι διαρκώς ευγενικά, υποστηρικτικά και συγκαταβατικά. Προσαρμόζουν τον λόγο τους στις ανάγκες του χρήστη, αποφεύγοντας τη σύγκρουση.

Αυτό δημιουργεί ένα ψηφιακό περιβάλλον χωρίς αντιρρήσεις, όρια και εντάσεις – κάτι που δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική ζωή.

Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, αυτή η συνεχής «ευχαρίστηση» μπορεί να οδηγήσει σε:

• εξιδανίκευση των ψηφιακών σχέσεων

• απόρριψη των ανθρώπινων δυσκολιών

• χαμηλότερη ανοχή στην πραγματική κοινωνική αλληλεπίδραση

Ανησυχία για παιδιά και εφήβους

Το μεγαλύτερο καμπανάκι κινδύνου αφορά τους νέους. Πολιτικοί και ειδικοί εκφράζουν έντονους φόβους ότι οι ανήλικοι μπορεί να:

• αντικαταστήσουν τις φιλίες με ψηφιακούς συνομιλητές

• απομονωθούν κοινωνικά

• αναπτύξουν συναισθηματική εξάρτηση από αλγορίθμους

Ήδη, ευρωβουλευτές έχουν ζητήσει περιορισμούς και αυστηρότερο πλαίσιο λειτουργίας για τις υπηρεσίες ψηφιακής συντροφικότητας.

Το μεγάλο ερώτημα: βοήθεια ή παγίδα;

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει στήριξη, ανακούφιση και ψυχαγωγία. Όμως, όταν μετατρέπεται σε υποκατάστατο της ανθρώπινης επαφής, τότε η γραμμή ανάμεσα στη βοήθεια και στον κίνδυνο γίνεται εξαιρετικά λεπτή.

Οι ειδικοί συμφωνούν σε ένα βασικό σημείο:
Τα chatbot μπορούν να είναι εργαλεία — όχι φίλοι.

Η άνοδος των AI companions αποκαλύπτει ένα βαθύτερο κοινωνικό πρόβλημα: τη σύγχρονη μοναξιά. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν τη δημιουργεί, αλλά τη φωτίζει.

Το ζητούμενο δεν είναι να απορρίψουμε την τεχνολογία, αλλά να τη χρησιμοποιούμε με μέτρο, κριτική σκέψη και επίγνωση. Γιατί, όσο εξελιγμένη κι αν είναι, η ανθρώπινη επαφή παραμένει αναντικατάστατη.

Αν αυτό το άρθρο σου κέντρισε το ενδιαφέρον, συνέχισε να ανακαλύπτεις τον κόσμο της επιστήμης μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/episthmh/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα – https://morfeszois.com/