Το παιδί ξεχνά για να ζήσει. Το σώμα θυμάται για να θεραπευτεί.

Υπάρχουν άνθρωποι που μεγαλώνουν χωρίς καθαρές αναμνήσεις από την παιδική τους ηλικία.
«Δεν θυμάμαι τίποτα», λένε. Ή θυμούνται μόνο αποσπασματικές εικόνες, χωρίς αρχή και τέλος.

Κι όμως, το σώμα τους θυμάται.

Θυμάται με σφίξιμο στο στήθος, με ανεξήγητο άγχος, με φόβο στις σχέσεις.
Θυμάται με ένταση, παύση, αποφυγή.
Θυμάται με έναν τρόπο που δεν ζητά εξηγήσεις, αλλά προσοχή.

Το παιδικό τραύμα δεν εξαφανίζεται.
Αν δεν μπορέσει να ειπωθεί, αποθηκεύεται αλλιώς.

Παιδικό τραύμα και μνήμη: γιατί το παιδί ξεχνά;

Ο εγκέφαλος του παιδιού βρίσκεται ακόμη σε ανάπτυξη. Οι περιοχές που οργανώνουν τη μνήμη και το συναίσθημα – όπως ο ιππόκαμπος και ο προμετωπιαίος φλοιός – δεν είναι πλήρως ώριμες.

Όταν ένα παιδί βιώνει:

• κακοποίηση

• συναισθηματική παραμέληση

• απώλεια

• συνεχή αστάθεια ή φόβο

το νευρικό του σύστημα κατακλύζεται από στρες.
Και τότε ενεργοποιείται ένας βαθύς μηχανισμός προστασίας: η αποσύνδεση.

Η αποσύνδεση δεν είναι επιλογή.
Είναι νευροβιολογική άμυνα.

Το παιδί «φεύγει» ψυχικά για να αντέξει αυτό που δεν μπορεί να σταματήσει.
Έτσι, η εμπειρία:

• δεν καταγράφεται κανονικά

• δεν οργανώνεται σε αφήγηση

• δεν αποθηκεύεται ως συνειδητή ανάμνηση

Αυτό είναι η τραυματική αμνησία.
Όχι αδυναμία μνήμης, αλλά πράξη επιβίωσης.

Η μνήμη που δεν έχει λέξεις

Η μνήμη δεν ζει μόνο στο μυαλό.
Ζει και στο σώμα.

Το σώμα θυμάται:

• το σφίξιμο όταν κάποιος υψώνει τη φωνή

• το πάγωμα μπροστά στη σύγκρουση

• την ανάγκη να ευχαριστείς τους πάντες

• το αίσθημα ότι «κάτι δεν πάει καλά», χωρίς λόγο

Αυτή είναι η σωματική μνήμη (somatic memory), όπως περιγράφεται και στο έργο The Body Keeps the Score του Bessel van der Kolk.

Η εμπειρία υπάρχει, αλλά όχι ως ιστορία.
Υπάρχει ως αίσθηση.

Και επειδή δεν έχει λέξεις, συχνά παρεξηγείται:
«Υπερβάλλω»
«Είμαι υπερευαίσθητος»
«Δεν έχω λόγο να φοβάμαι έτσι»

Στην πραγματικότητα, το σώμα θυμάται ακριβώς.

Να ζεις χωρίς αναμνήσεις, αλλά όχι χωρίς επιρροή

Η παιδική αμνησία δεν σημαίνει ότι το παρελθόν δεν επηρεάζει το παρόν.
Το αντίθετο.

Εμφανίζεται:

• σε σχέσεις που αναπαράγουν παλιές δυναμικές

• σε έντονη ντροπή και αυτοαμφισβήτηση

• σε φόβο εγκατάλειψης ή σύγκρουσης

• σε ψυχοσωματικά συμπτώματα

• σε κρίσεις άγχους χωρίς προφανή αιτία

Το κοινό στοιχείο είναι η έλλειψη εσωτερικής συνέχειας.
Ο ενήλικας δεν καταλαβαίνει γιατί αντιδρά έτσι.

Το πρόβλημα δεν είναι η αντίδραση.
Είναι ότι λείπει το πλαίσιο που την εξηγεί.

Μπορεί να υπάρξει θεραπεία χωρίς ανάμνηση;

Ναι.

Η θεραπεία δεν απαιτεί να θυμηθείς εικόνες.
Απαιτεί να δημιουργήσεις ασφάλεια.

Η αποκατάσταση ξεκινά όταν:

• αναγνωρίζεις ότι οι αντιδράσεις σου ήταν στρατηγικές επιβίωσης

• καταλαβαίνεις ότι η ντροπή δεν είναι χαρακτήρας

• επιτρέπεις στο σώμα να μιλήσει χωρίς να το διορθώνεις

Γι’ αυτό και πολλές σύγχρονες προσεγγίσεις – όπως:

• σωματική ψυχοθεραπεία

• EMDR

• ενσυνειδητότητα (mindfulness)

δεν βασίζονται μόνο στη λεκτική μνήμη.

Δεν χρειάζεται να θυμηθείς για να θεραπευτείς.
Χρειάζεται να συνδεθείς.

Όσοι «δεν θυμούνται»

Πολλοί άνθρωποι φτάνουν στη θεραπεία λέγοντας:
«Δεν θυμάμαι τίποτα, αλλά κάτι μέσα μου πονά».

Θυμούνται μόνο:

• μια μυρωδιά

• ένα δωμάτιο

• μια αίσθηση

Και αυτό είναι αρκετό.

Γιατί η μνήμη δεν ζητά απόδειξη.
Ζητά αναγνώριση.

Όταν κάποιος σταματά να αμφισβητεί το σώμα του, ξεκινά η αποκατάσταση.

Το σώμα δεν ζητά εξηγήσεις

Η παιδική αμνησία είναι νίκη της επιβίωσης.
Όμως στην ενήλικη ζωή, η σιωπή γίνεται βάρος.

Η θεραπεία δεν είναι να πονέσεις ξανά.
Είναι να καταλάβεις ότι ό,τι σε έσωσε τότε, δεν χρειάζεται να σε φυλακίζει τώρα.

Το σώμα δεν ζητά να του πούμε τι έγινε.
Ζητά να το ακούσουμε.

«Ό,τι δεν θυμάται το παιδί, το θυμάται το σώμα του.
Το παιδί ξεχνά για να ζήσει.
Το σώμα θυμάται για να θεραπευτεί.»
— Alice Miller

Αν αυτό το άρθρο σου άνοιξε νέους τρόπους σκέψης, συνέχισε να εξερευνάς τον κόσμο των εναλλακτικών ιδεών μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/enallaktika/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα https://morfeszois.com/