Κάθε χρόνο, στις 12 Μαρτίου, τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Λογοκρισίας στο Διαδίκτυο. Η ημέρα καθιερώθηκε το 2009 με πρωτοβουλία των Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα (RSF), μιας διεθνούς δημοσιογραφικής οργάνωσης που υπερασπίζεται την ελευθερία της έκφρασης.

Στόχος της ημέρας είναι να υπενθυμίσει ότι, παρά την τεχνολογική πρόοδο, εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο δεν έχουν ελεύθερη πρόσβαση στην πληροφορία. Σε πολλές χώρες, κυβερνήσεις ή άλλες αρχές περιορίζουν το διαδίκτυο και ελέγχουν τι μπορούν να διαβάζουν ή να δημοσιεύουν οι πολίτες.

Η συγκεκριμένη ημέρα λειτουργεί ως παγκόσμιο μήνυμα ότι η ελευθερία στο διαδίκτυο αποτελεί βασικό δημοκρατικό δικαίωμα.

Τι είναι η λογοκρισία στο διαδίκτυο

Η λογοκρισία στο διαδίκτυο είναι ο περιορισμός ή η παρεμπόδιση πρόσβασης σε πληροφορίες, ειδήσεις ή απόψεις που δημοσιεύονται online.

Αυτό μπορεί να συμβεί με διάφορους τρόπους:

• Μπλοκάρισμα ιστοσελίδων

• Περιορισμός συγκεκριμένου περιεχομένου

• Διαγραφή αναρτήσεων ή άρθρων

• Φιλτράρισμα πληροφοριών από παρόχους υπηρεσιών

Οι περιορισμοί επιβάλλονται είτε από κρατικές αρχές, είτε από ιδιωτικές πλατφόρμες που εφαρμόζουν δικούς τους κανονισμούς.

Σε δημοκρατικές χώρες, η λογοκρισία είναι συνήθως περιορισμένη και αφορά ζητήματα όπως:

• πνευματικά δικαιώματα

• συκοφαντική δυσφήμιση

• παράνομο ή επιβλαβές περιεχόμενο

Ωστόσο, σε αυταρχικά καθεστώτα, οι περιορισμοί φτάνουν στο σημείο να απαγορεύονται ειδήσεις, πολιτικές συζητήσεις ή ακόμη και ορισμένα κοινωνικά δίκτυα.

Πόσο διαδεδομένη είναι η λογοκρισία

Η ένταση της λογοκρισίας διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα.

Σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς, αρκετά κράτη εφαρμόζουν συστηματικούς περιορισμούς στο διαδίκτυο. Συχνά αναφέρονται ως «Εχθροί του Internet».

Στη λίστα των RSF βρίσκονται συνήθως χώρες όπως:

• Κίνα, με το γνωστό «Great Firewall»

• Βόρεια Κορέα

• Ιράν

• Συρία

• Βιετνάμ

• Ρωσία

Σε αυτές τις χώρες, κυβερνήσεις μπορούν να μπλοκάρουν πλατφόρμες, να παρακολουθούν χρήστες και να περιορίζουν την πρόσβαση στην ενημέρωση.

Τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται και μια νέα τάση: τα internet shutdowns. Πρόκειται για προσωρινή διακοπή της πρόσβασης στο διαδίκτυο, κυρίως κατά τη διάρκεια εκλογών, διαδηλώσεων ή πολιτικών κρίσεων.

Η λογοκρισία δεν είναι πάντα εμφανής. Σήμερα χρησιμοποιούνται πιο σύνθετες τεχνικές περιορισμού της πληροφορίας.

Οι πιο συνηθισμένες μορφές είναι:

IP Blocking και DNS Filtering

Οι αρχές μπορούν να μπλοκάρουν ολόκληρες ιστοσελίδες ή υπηρεσίες μέσω τεχνικών φραγών στο δίκτυο.

Shadow Banning

Περιεχόμενο σε κοινωνικά δίκτυα δεν διαγράφεται, αλλά παύει να εμφανίζεται σε άλλους χρήστες, μειώνοντας δραστικά την απήχησή του.

Παραπληροφόρηση (Disinformation)

Ορισμένες κυβερνήσεις χρησιμοποιούν bots και ψεύτικους λογαριασμούς για να διαδίδουν παραπλανητικές πληροφορίες ή να καλύπτουν πραγματικές ειδήσεις.

Παράλληλα, πολλοί χρήστες προσπαθούν να παρακάμψουν τους περιορισμούς μέσω VPN. Υπολογίζεται ότι πάνω από 400 εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν τέτοιες υπηρεσίες για να προστατεύσουν την ιδιωτικότητά τους ή να αποκτήσουν πρόσβαση σε μπλοκαρισμένο περιεχόμενο.

Η πρωτοβουλία των RSF μέσα στο Minecraft

Μία από τις πιο πρωτότυπες δράσεις κατά της λογοκρισίας δημιουργήθηκε από τους Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα μέσα στο δημοφιλές παιχνίδι Minecraft.

Η πρωτοβουλία ονομάζεται “The Uncensored Library”.

Πρόκειται για μια ψηφιακή βιβλιοθήκη μέσα στο παιχνίδι, όπου φιλοξενούνται απαγορευμένα άρθρα και κείμενα δημοσιογράφων από χώρες με αυστηρή λογοκρισία.

Η ιδέα βασίζεται σε ένα απλό γεγονός:
το Minecraft είναι διαθέσιμο ακόμη και σε χώρες όπου τα ειδησεογραφικά sites είναι μπλοκαρισμένα.

Έτσι, οι χρήστες μπορούν να μπουν στον server του παιχνιδιού και να διαβάσουν άρθρα που διαφορετικά θα ήταν απαγορευμένα.

Γιατί φέτος οι RSF εστιάζουν στις ΗΠΑ

Το 2026 οι RSF στρέφουν την προσοχή τους και στις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που προκαλεί συζητήσεις.

Ο λόγος είναι η αυξανόμενη ανησυχία για:

• πιέσεις προς δημοσιογράφους

• νομικές απειλές κατά ΜΜΕ

• απαγορεύσεις βιβλίων σε ορισμένες πολιτείες

Για αυτόν τον λόγο δημιουργήθηκε νέα αίθουσα στην ψηφιακή βιβλιοθήκη του Minecraft, αφιερωμένη στην κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου στις ΗΠΑ.

Το μήνυμα των RSF είναι σαφές:
η λογοκρισία δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο των αυταρχικών καθεστώτων.

Η κατάσταση στην Ελλάδα

Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα εμφανίζεται σε χαμηλότερες θέσεις στις ευρωπαϊκές κατατάξεις για την ελευθερία του Τύπου.

Αν και δεν υπάρχουν ακραίες μορφές λογοκρισίας στο διαδίκτυο, οργανισμοί που παρακολουθούν την ελευθερία των ΜΜΕ επισημαίνουν προβλήματα όπως:

• πιέσεις προς δημοσιογράφους

• περιορισμένη διαφάνεια στα μέσα ενημέρωσης

• ανησυχίες για την ανεξαρτησία της ενημέρωσης

Το ζήτημα αυτό επηρεάζει έμμεσα και το ψηφιακό περιβάλλον ενημέρωσης.

Το βασικό μήνυμα της ημέρας

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Λογοκρισίας στο Διαδίκτυο υπενθυμίζει ότι η πρόσβαση στην πληροφορία δεν είναι δεδομένη για όλους.

Σε μια εποχή όπου το διαδίκτυο αποτελεί την κύρια πηγή ενημέρωσης, η προστασία της ελευθερίας της έκφρασης online γίνεται πιο σημαντική από ποτέ.

Η τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για έλεγχο είτε για ελευθερία. Το πώς θα εξελιχθεί το ψηφιακό μέλλον εξαρτάται από το αν οι κοινωνίες θα συνεχίσουν να υπερασπίζονται το δικαίωμα στην ελεύθερη πληροφόρηση.

Αν αυτό το άρθρο σου κέντρισε το ενδιαφέρον, συνέχισε να ανακαλύπτεις τον κόσμο της επιστήμης μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/episthmh/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα – https://morfeszois.com/