Έχεις παρατηρήσει ότι όταν κάποιος σου χαμογελά, πολλές φορές χαμογελάς κι εσύ σχεδόν αυτόματα;

Δεν χρειάζεται να γνωρίζεις τον άνθρωπο. Δεν χρειάζεται να έχει προηγηθεί κάποια ιδιαίτερη συζήτηση. Ένα απλό χαμόγελο μπορεί να δημιουργήσει μια στιγμιαία αντίδραση που δύσκολα ελέγχουμε συνειδητά.

Το φαινόμενο αυτό δεν είναι τυχαίο.

Ονομάζεται συναισθηματική μίμηση και αποτελεί έναν από τους τρόπους με τους οποίους ο εγκέφαλός μας αντιλαμβάνεται, επεξεργάζεται και ανταποκρίνεται στα συναισθήματα των άλλων.

Και το ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η μικρή κίνηση του προσώπου μπορεί να επηρεάσει κάτι πολύ μεγαλύτερο: την εμπιστοσύνη, την κοινωνική σύνδεση και τον τρόπο με τον οποίο αισθανόμαστε απέναντι στους ανθρώπους γύρω μας.

Η δύναμη της συναισθηματικής μίμησης

Όταν βλέπουμε έναν άνθρωπο να χαμογελά, ο εγκέφαλός μας δεν καταγράφει απλώς μια εικόνα.

Αναγνωρίζει μια κοινωνική πληροφορία.

Το χαμόγελο μπορεί να σηματοδοτεί φιλικότητα, αποδοχή, χαρά ή διάθεση για επικοινωνία. Χωρίς να το συνειδητοποιούμε, συχνά ανταποκρινόμαστε με μια παρόμοια έκφραση.

Αυτό ονομάζεται συναισθηματική μίμηση.

Με απλά λόγια, πρόκειται για την ασυνείδητη τάση να μιμούμαστε τις εκφράσεις και, σε κάποιο βαθμό, τις συναισθηματικές καταστάσεις των ανθρώπων που βρίσκονται απέναντί μας.

Γι’ αυτό και ένα χαμόγελο μπορεί να «μεταδοθεί» μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Δεν είναι απαραίτητο να πεις κάτι.

Μερικές φορές το πρόσωπο κάνει τη συζήτηση πριν προλάβουν να μιλήσουν οι λέξεις.

Το χαμόγελο μπορεί να δημιουργήσει εμπιστοσύνη

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τον Michał Olszanowski και συνεργάτες του στο SWPS University εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στη μίμηση του χαμόγελου και την εμπιστοσύνη.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσο περισσότερο οι συμμετέχοντες μιμούνταν ασυνείδητα το χαμόγελο ενός άλλου ανθρώπου, τόσο περισσότερο τον αξιολογούσαν ως αξιόπιστο.

Παράλληλα, εμφανίζονταν περισσότερο πρόθυμοι να μοιραστούν μαζί του πόρους σε ένα παιχνίδι που βασιζόταν στην εμπιστοσύνη.

Το εύρημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Δείχνει ότι μια φαινομενικά ασήμαντη κίνηση του προσώπου μπορεί να συνδέεται με έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς των ανθρώπινων σχέσεων: την εμπιστοσύνη.

Όταν δύο άνθρωποι χαμογελούν ο ένας στον άλλον, δημιουργείται για μια στιγμή ένας μικρός κοινωνικός συγχρονισμός.

Και αυτός ο συγχρονισμός μπορεί να κάνει την αλληλεπίδραση να μοιάζει πιο οικεία και πιο θετική.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο;

Η διαδικασία είναι αρκετά πιο σύνθετη από ένα απλό «βλέπω ένα χαμόγελο και χαμογελώ».

Στην κοινωνική αντίληψη εμπλέκονται διαφορετικά εγκεφαλικά συστήματα, μεταξύ άλλων μηχανισμοί που σχετίζονται με την αναγνώριση και τη μίμηση κινήσεων.

Στη σχετική συζήτηση έχει ιδιαίτερη θέση το σύστημα των κατοπτρικών νευρώνων, το οποίο έχει συνδεθεί με την παρατήρηση και την εκτέλεση πράξεων.

Όταν βλέπουμε κάποιον να χαμογελά, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται την έκφρασή του και μπορεί να ενεργοποιήσει μηχανισμούς που διευκολύνουν τη μίμησή της.

Υπάρχει επίσης η λεγόμενη υπόθεση της ανατροφοδότησης από τις εκφράσεις του προσώπου.

Η βασική ιδέα είναι ότι δεν επηρεάζουν μόνο τα συναισθήματα τις εκφράσεις μας.

Μπορεί να συμβαίνει και το αντίστροφο.

Η ίδια η έκφραση του προσώπου μπορεί να επηρεάζει, σε κάποιο βαθμό, το πώς βιώνουμε μια συναισθηματική κατάσταση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα χαμόγελο μπορεί να εξαφανίσει τη λύπη ή το άγχος. Σημαίνει όμως ότι το σώμα και ο εγκέφαλος επικοινωνούν συνεχώς μεταξύ τους.

Δεν είναι όλα τα χαμόγελα ίδια

Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι δεν έχουν όλα τα χαμόγελα την ίδια σημασία.

Η κοινωνική ψυχολόγος Paula Niedenthal και συνεργάτες της έχουν περιγράψει διαφορετικές λειτουργίες του χαμόγελου.

Υπάρχουν χαμόγελα που εκφράζουν χαρά και θετικά συναισθήματα.

Υπάρχουν χαμόγελα που λειτουργούν ως μήνυμα σύνδεσης και δείχνουν ότι ο άλλος δεν αποτελεί απειλή.

Υπάρχουν, όμως, και χαμόγελα που μπορούν να συνδέονται με κυριαρχία ή κοινωνική ισχύ.

Άρα, το μυαλό μας δεν αντιλαμβάνεται απλώς αν κάποιος χαμογελά.

Προσπαθεί να καταλάβει γιατί χαμογελά.

Και αυτό είναι σημαντικό στις ανθρώπινες σχέσεις.

Ένα αυθεντικό χαμόγελο, ιδιαίτερα όταν συμμετέχουν και οι μύες γύρω από τα μάτια, μπορεί να μεταφέρει διαφορετικό μήνυμα από ένα χαμόγελο που μοιάζει τυπικό ή προσποιητό.

Γιατί μερικές φορές χαμογελάμε χωρίς να το θέλουμε;

Έχεις βρεθεί ποτέ σε έναν χώρο όπου κάποιος άρχισε να γελά και ξαφνικά χαμογέλασες κι εσύ;

Αυτό είναι ένα απλό παράδειγμα κοινωνικής μίμησης.

Ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον και έχει αναπτύξει μηχανισμούς που τον βοηθούν να αντιλαμβάνεται γρήγορα τις εκφράσεις των άλλων.

Το χαμόγελο είναι ένα από τα πιο άμεσα κοινωνικά σήματα.

Ένα χαμόγελο μπορεί να πει:

«Σε βλέπω.»

«Δεν υπάρχει απειλή.»

«Είμαι φιλικός απέναντί σου.»

«Μπορούμε να επικοινωνήσουμε.»

Και πολλές φορές το σώμα μας απαντά πριν προλάβουμε να σκεφτούμε συνειδητά τι συμβαίνει.

Το χαμόγελο και η κοινωνική σύνδεση

Οι ανθρώπινες σχέσεις δεν χτίζονται μόνο με μεγάλες συζητήσεις.

Χτίζονται και με μικρές καθημερινές στιγμές.

Ένα βλέμμα.

Ένα νεύμα.

Μια ζεστή έκφραση.

Ένα χαμόγελο.

Αυτές οι μικρές συμπεριφορές λειτουργούν σαν κοινωνικά σήματα και μπορούν να κάνουν μια αλληλεπίδραση πιο ευχάριστη.

Όταν δύο άνθρωποι ανταλλάσσουν χαμόγελα, δημιουργείται ένα σύντομο αίσθημα αμοιβαιότητας.

Και η αμοιβαιότητα είναι σημαντική για τη δημιουργία κοινωνικών δεσμών.

Γι’ αυτό ένα χαμόγελο από έναν άγνωστο στο δρόμο, από έναν γείτονα ή από έναν άνθρωπο που συναντάμε για πρώτη φορά μπορεί να αλλάξει για λίγο ολόκληρη τη διάθεση μιας στιγμής.

Μπορεί το χαμόγελο να επηρεάσει και την υγεία;

Η σχέση ανάμεσα στο χαμόγελο, το θετικό συναίσθημα, το στρες και την υγεία έχει αποτελέσει αντικείμενο επιστημονικής έρευνας.

Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι το χαμόγελο και οι θετικές συναισθηματικές καταστάσεις μπορεί να συνδέονται με καλύτερη αντιμετώπιση του οξέος στρες και ταχύτερη φυσιολογική αποκατάσταση μετά από μια στρεσογόνα εμπειρία.

Παράλληλα, η εμπιστοσύνη και οι θετικές κοινωνικές σχέσεις έχουν συσχετιστεί με υψηλότερη υποκειμενική ευημερία.

Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή.

Το χαμόγελο δεν αποτελεί θεραπεία και δεν μπορεί από μόνο του να προστατεύσει τον άνθρωπο από ασθένειες.

Η επίδρασή του φαίνεται να σχετίζεται περισσότερο με ένα ευρύτερο πλαίσιο: θετικό συναίσθημα, κοινωνική σύνδεση και καλύτερη διαχείριση του στρες.

Τι γίνεται όταν το χαμόγελο είναι ψηφιακό;

Σήμερα δεν ανταλλάσσουμε μόνο πραγματικά χαμόγελα.

Τα στέλνουμε και μέσα από τις οθόνες μας.

Ένα 🙂 ή ένα 😄 μπορεί να λειτουργήσει ως γρήγορο μήνυμα φιλικότητας, χαράς ή αποδοχής.

Ορισμένες από τις ίδιες ψυχολογικές διαδικασίες που συνδέονται με την αναγνώριση εκφράσεων μπορούν να ενεργοποιούνται και όταν βλέπουμε ψηφιακές αναπαραστάσεις συναισθημάτων.

Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά.

Στην πραγματική επικοινωνία βλέπουμε ολόκληρο το πρόσωπο, την κίνηση, το βλέμμα, τη στάση του σώματος και τη χρονική εξέλιξη της έκφρασης.

Ένα emoji είναι στατικό και πολύ πιο περιορισμένο.

Γι’ αυτό δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να δημιουργήσει τον ίδιο βαθμό συναισθηματικού συγχρονισμού και εμπιστοσύνης που δημιουργεί ένα πραγματικό χαμόγελο.

Ένα μικρό χαμόγελο μπορεί να πει πολλά

Τελικά, γιατί όταν κάποιος μας χαμογελά, του ανταποδίδουμε το χαμόγελο;

Επειδή ο εγκέφαλός μας είναι φτιαγμένος για κοινωνική επικοινωνία.

Αντιλαμβάνεται τις εκφράσεις των άλλων, τις αξιολογεί και συχνά τις μιμείται χωρίς συνειδητή προσπάθεια.

Το χαμόγελο μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα σε δύο ανθρώπους.

Μπορεί να δημιουργήσει μια στιγμή οικειότητας.

Να μειώσει την κοινωνική απόσταση.

Να ενισχύσει την αίσθηση εμπιστοσύνης.

Και ίσως αυτός είναι ένας από τους λόγους που ένα πραγματικό χαμόγελο έχει τόσο μεγάλη δύναμη.

Δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο.

Δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακό.

Μερικές φορές αρκεί ένα μικρό χαμόγελο για να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο δύο άνθρωποι συναντήθηκαν για λίγα δευτερόλεπτα.

Γιατί τελικά, πριν ακόμη μιλήσουμε, το πρόσωπό μας έχει ήδη αρχίσει να επικοινωνεί.

Αν αυτό το άρθρο σου άνοιξε νέους τρόπους σκέψης, συνέχισε να εξερευνάς τον κόσμο των εναλλακτικών ιδεών μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/enallaktika/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα https://morfeszois.com/