Η Νίκαια δεν ήταν πάντα Νίκαια. Κάποτε λεγόταν Νέα Κοκκινιά και πίσω από τη σημερινή της ονομασία κρύβεται μια ιστορία προσφυγιάς, μνήμης και επιστροφής στις χαμένες πατρίδες.

Πώς επιλέχθηκε το όνομα; Ποια άλλη ονομασία θα μπορούσε να έχει η πόλη; Και γιατί η Νίκαια της Αττικής συνδέεται τόσο βαθιά με τη Μικρά Ασία;

Η απάντηση βρίσκεται σε έναν διαγωνισμό του 1939, σε 415 προτάσεις και σε μια ιστορική πόλη της Βιθυνίας.

Από τη Νέα Κοκκινιά στη Νίκαια

Η σημερινή Νίκαια δημιουργήθηκε ως προσφυγικός συνοικισμός μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922.

Χιλιάδες άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες. Πολλοί εγκαταστάθηκαν στην περιοχή του Πειραιά, αναζητώντας ένα νέο ξεκίνημα.

Έτσι, στις 18 Μαρτίου 1923 εγκαινιάστηκε ο συνοικισμός της Νέας Κοκκινιάς.

Οι πρώτοι κάτοικοι προέρχονταν από περιοχές όπως:

• Η Σμύρνη και η Μαγνησία.
• Η Βιθυνία και η Νικομήδεια.
• Η Τραπεζούντα και το Ικόνιο.
• Άλλες πόλεις και χωριά της Μικράς Ασίας.

Μαζί τους έφεραν τις παραδόσεις, τις συνήθειες, τις γεύσεις και τις μνήμες ενός κόσμου που είχε χαθεί.

Η Νέα Κοκκινιά άρχισε να μεγαλώνει γρήγορα. Σπίτια, εργαστήρια, καταστήματα και μικρές επιχειρήσεις έδωσαν ζωή στον νέο συνοικισμό.

Ο διαγωνισμός που άλλαξε το όνομα της πόλης

Το 1939, η δημοτική αρχή αποφάσισε ότι η Νέα Κοκκινιά έπρεπε να αποκτήσει ένα νέο όνομα.

Δεν επρόκειτο για μια απλή διοικητική αλλαγή. Η επιλογή έπρεπε να συνδέεται με την ιστορική καταγωγή των κατοίκων.

Έτσι, προκηρύχθηκε πανελλήνιος διαγωνισμός με χρηματικά έπαθλα.

Οι προτάσεις έπρεπε να προέρχονται από ιστορικές περιοχές της Μικράς Ασίας, του Πόντου και της Θράκης.

Στον διαγωνισμό συμμετείχαν 415 άνθρωποι, ακόμη και Έλληνες που ζούσαν στο εξωτερικό.

Ανάμεσα στα ονόματα που προτάθηκαν ήταν:

• Τροία
• Φρυγία
• Φοινίκη
• Τραπεζούντα
• Ανατολή
• Βασιλειάς

Κάθε πρόταση έκρυβε μια διαφορετική αναφορά στον ελληνισμό της Ανατολής.

Ωστόσο, ένα όνομα ξεχώρισε.

Γιατί επιλέχθηκε τελικά η Νίκαια;

Η ονομασία Νίκαια συγκέντρωσε 56 προτάσεις και τελικά επικράτησε.

Η επιλογή παρέπεμπε στην ιστορική Νίκαια της Βιθυνίας, μια σημαντική πόλη της Μικράς Ασίας.

Η σύνδεση δεν ήταν τυχαία. Η Βιθυνία ήταν μία από τις περιοχές από τις οποίες προέρχονταν πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στη Νέα Κοκκινιά.

Με αυτόν τον τρόπο, η νέα ονομασία διατηρούσε ζωντανή τη μνήμη της πατρίδας που άφησαν πίσω τους.

Σημαντικό ρόλο στην επικράτηση της πρότασης είχε ο Ιωάννης Μελάς, δικηγόρος και μετέπειτα πολιτικός, ο οποίος καταγόταν από τη Βιθυνία.

Τον Σεπτέμβριο του 1940, η Νέα Κοκκινιά μετονομάστηκε επίσημα σε Νίκαια, με το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα.

Έτσι, ένα όνομα που γεννήθηκε μέσα από έναν διαγωνισμό έγινε μέρος της ταυτότητας μιας ολόκληρης πόλης.

Οι δρόμοι της Νίκαιας θυμίζουν ακόμη τη Μικρά Ασία

Η προσφυγική καταγωγή της πόλης δεν αποτυπώθηκε μόνο στην ονομασία της.

Αποτυπώθηκε και στους δρόμους της.

Πολλές οδοί πήραν ονόματα από πόλεις και περιοχές της Μικράς Ασίας, όπως:

• Προύσα
• Καισάρεια
• Μαγνησία
• Έφεσος
• Βιθυνία
• Νικομήδεια
• Ικόνιο
• Ταρσός

Περπατώντας σήμερα στη Νίκαια, μπορεί κανείς να συναντήσει ονόματα που λειτουργούν σαν μικρές ιστορικές γέφυρες.

Κάθε δρόμος θυμίζει έναν τόπο, μια οικογενειακή διαδρομή ή μια χαμένη πατρίδα.

Η πόλη που γεννήθηκε από την προσφυγιά

Η Νίκαια δεν εξελίχθηκε μόνο σε μια πυκνοκατοικημένη περιοχή του Πειραιά.

Έγινε ένας τόπος με ισχυρή κοινωνική και πολιτιστική ταυτότητα.

Οι πρόσφυγες δημιούργησαν εργοστάσια, εργαστήρια, καταστήματα και χώρους συνάντησης. Η καθημερινότητα οργανώθηκε γύρω από την εργασία, την οικογένεια και τη γειτονιά.

Η πόλη γνώρισε, όμως, και σκοτεινές στιγμές.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, η Μάχη της Κοκκινιάς τον Μάρτιο του 1944 και το Μπλόκο της 17ης Αυγούστου 1944 σημάδεψαν ανεξίτηλα την ιστορία της.

Η Νίκαια αναγνωρίστηκε ως μαρτυρική πόλη, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη των θυμάτων και της αντίστασης.

Μια ονομασία που κρύβει ολόκληρη ιστορία

Σήμερα, η Νίκαια αποτελεί τμήμα του Δήμου Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη και εξακολουθεί να κουβαλά την ιδιαίτερη ιστορική της ταυτότητα.

Η ονομασία της δεν είναι απλώς ένας γεωγραφικός προσδιορισμός.

Είναι ένας δεσμός με τη Βιθυνία, τη Μικρά Ασία και τους ανθρώπους που προσπάθησαν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους μετά τον ξεριζωμό.

Και ίσως αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ιστορίας της: μια πόλη που δημιουργήθηκε από την ανάγκη για ένα νέο ξεκίνημα επέλεξε να κρατήσει στο όνομά της τη μνήμη του τόπου από τον οποίο ήρθαν οι άνθρωποί της.

Μερικές φορές, ένα όνομα δεν περιγράφει απλώς έναν τόπο. Διασώζει όσα δεν πρέπει να ξεχαστούν.

Αν αυτό το άρθρο σου κίνησε το ενδιαφέρον, συνέχισε να εξερευνάς τον κόσμο του πολιτισμού μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/politismos/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα –https://morfeszois.com