Η συνοικία με το πιο φορτισμένο όνομα της Αθήνας

Τα Εξάρχεια είναι σήμερα συνώνυμο της πολιτικής ζύμωσης, της τέχνης και της κοινωνικής ανησυχίας.
Λίγοι όμως γνωρίζουν ότι το όνομά τους δεν γεννήθηκε από ιδεολογίες ή κινήματα, αλλά από έναν φτωχό Ηπειρώτη μπακάλη που κατέβηκε στην Αθήνα για να επιβιώσει.

Το όνομά του ήταν Βασίλης Έξαρχος.

Από τον Σμόλικα στην πρωτεύουσα

Χτισμένο στις πλαγιές του Σμόλικα, σε υψόμετρο και άγρια φυσική ομορφιά, βρίσκεται το χωριό Πουρνιά της επαρχίας Κόνιτσας, στον νομό Ιωαννίνων.
Η παλιά του ονομασία ήταν Σταρίτσιανη.

Εκεί γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Βασίλης Έξαρχος, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.
Όπως χιλιάδες Ηπειρώτες της εποχής, πήρε τον δρόμο της ξενιτιάς. Προορισμός του: η ελεύθερη Αθήνα.

Το παντοπωλείο που βάφτισε μια συνοικία

Με κόπο, επιμονή και ένα τραπεζικό δάνειο, ο Έξαρχος κατάφερε να αποκτήσει ένα ακίνητο σε μια περιοχή που τότε βρισκόταν στα όρια της πόλης.
Στο ισόγειο λειτούργησε παντοπωλείο, ενώ στον ίδιο χώρο στεγάζονταν φούρνος και μαγειρείο, τα οποία νοίκιαζε.

Οι τιμές του, ιδιαίτερα στο λάδι, ήταν ασυναγώνιστες.
Σύντομα, οι Αθηναίοι έλεγαν:
«Πάμε στου Έξαρχου».

Έτσι, το όνομα κόλλησε πρώτα στο κατάστημα, μετά στη γειτονιά και τελικά σε ολόκληρη τη συνοικία: Εξάρχεια.

Κέντρο ζωής για τους Ηπειρώτες της Αθήνας

Το μαγαζί του δεν ήταν μόνο χώρος εμπορίου.
Ήταν εντευκτήριο, σημείο αναφοράς για Ηπειρώτες φοιτητές και εργάτες.

Εκεί διάβαζαν, ζητούσαν συμβουλές, έβρισκαν οικονομική στήριξη.
Πάνω από το παντοπωλείο υπήρχαν τρία μικρά δωμάτια, όπου ζούσε με τη σύζυγό του, τη Μαρία.

Ο Βασίλης Έξαρχος δεν έγινε πλούσιος με την έννοια της επίδειξης.
Έγινε όμως σεβαστός.

Το χωριό που δεν ξέχασε ποτέ

Παρά την επιτυχία του στην Αθήνα, ο Έξαρχος δεν αποκόπηκε ποτέ από τη ρίζα του.
Η Πουρνιά, με τα πλούσια νερά, τα δάση βελανιδιάς και μαύρης πεύκης, τα λιθόστρωτα και τις πέτρινες βρύσες, παρέμεινε η πατρίδα του.

Στην είσοδο του χωριού δεσπόζει το πέτρινο γεφύρι της Μαύρης Πέτρας, χτισμένο το 1817, μνημείο της λαϊκής ηπειρώτικης αρχιτεκτονικής, με χαρακτηριστικά τεταρτοκυκλικά τόξα.

Η διαθήκη ενός αθόρυβου ευεργέτη

Στη διαθήκη του, ο Βασίλης Έξαρχος ζήτησε ολόκληρη η περιουσία του να δοθεί στο χωριό του:

«το χωρίον Σταρίτσιανη της Επαρχίας Κονίτσης της Ηπείρου»

Η κληρονομιά του χρηματοδότησε κοινωφελή έργα στην Πουρνιά, ενώ το “Εξάρχειο” κληροδότημα στήριξε οικονομικά χρόνια πάσχοντες Ηπειρώτες.

Χωρίς μνημεία, χωρίς αγάλματα, αλλά με ουσία.

Ένα όνομα, μια ιστορία, μια Αθήνα

Τα Εξάρχεια άλλαξαν πρόσωπο πολλές φορές.
Το όνομά τους όμως παραμένει δεμένο με έναν άνθρωπο που ξεκίνησε από τα βουνά της Ηπείρου και άφησε το αποτύπωμά του στην καρδιά της Αθήνας.

Όχι με θόρυβο.
Αλλά με αξιοπρέπεια, δουλειά και μνήμη.

Αν αυτό το άρθρο σου κίνησε το ενδιαφέρον, συνέχισε να εξερευνάς τον κόσμο του πολιτισμού μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/politismos/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα –https://morfeszois.com/