Ο αρχιτέκτονας πίσω από την εικόνα της σύγχρονης Αθήνας

Κάθε φορά που το βλέμμα πέφτει σε ένα επιβλητικό νεοκλασικό κτίριο στο κέντρο της Αθήνας, είναι πολύ πιθανό πίσω από τις γραμμές και τις αναλογίες του να κρύβεται ένα όνομα: Ερνέστος Τσίλλερ.
Ο Γερμανός αρχιτέκτονας δεν σχεδίασε απλώς κτίρια· διαμόρφωσε την ταυτότητα της νεότερης ελληνικής πρωτεύουσας. Κι όμως, ο άνθρωπος που έχτισε την Αθήνα, στο τέλος της ζωής του έχασε ακόμη και το ίδιο του το σπίτι.

Από τη Σαξονία στην «μεγάλη κωμόπολη» της Ελλάδας

Ο Ερνστ Μόριτς Τέοντορ Τσίλλερ γεννήθηκε το 1837 στη Σαξονία. Σπούδασε αρχιτεκτονική στη Δρέσδη και εργάστηκε δίπλα στον μεγάλο Θεόφιλο Χάνσεν. Το 1861, μόλις 24 ετών, φτάνει στην Αθήνα για να επιβλέψει την κατασκευή της Ακαδημίας Αθηνών.

Η πρώτη του εντύπωση;
Η Αθήνα δεν ήταν πόλη, αλλά «ένα μεγάλο χωριό».

Κανείς δεν φανταζόταν τότε ότι ο νεαρός αρχιτέκτονας θα γινόταν ο βασικός πρωταγωνιστής της αστικής της μεταμόρφωσης.

Ο αρχιτέκτονας της αστικής Ελλάδας

Στις επόμενες δεκαετίες, το αποτύπωμα του Τσίλλερ απλώνεται παντού. Δημόσια και ιδιωτικά κτίρια, μέγαρα, θέατρα, μουσεία, δημαρχεία και επαύλεις αποκτούν κλασική αρμονία, ευρωπαϊκό αέρα και ελληνική μνήμη.

Ανάμεσα στα πιο γνωστά έργα του:

• Ακαδημία Αθηνών (επίβλεψη κατασκευής)

• Προεδρικό Μέγαρο

• Ιλίου Μέλαθρον (Νομισματικό Μουσείο)

• Εθνικό Θέατρο

• Μέγαρο Σταθάτου

• Δημαρχείο Ερμούπολης Σύρου

Η Αθήνα, χάρη στον Τσίλλερ, αποκτά νεοκλασικό πρόσωπο και περνά από την επαρχιακή εικόνα στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα.

Η αρχιτεκτονική του φιλοσοφία

Ο Τσίλλερ δεν αντέγραψε την αρχαιότητα.
Τη μελέτησε, τη σεβάστηκε και την επανερμήνευσε.

• Αντικατέστησε τα ρωμαϊκά στοιχεία με καθαρά ελληνικά

• Συνδύασε κλασικισμό, εκλεκτισμό και ρομαντισμό

• Εισήγαγε τεχνολογικές καινοτομίες: σιδηρά υποστυλώματα, κεντρική θέρμανση, τεχνητό εξαερισμό

• Τεκμηρίωσε επιστημονικά την καμπυλότητα του Παρθενώνα

Δημιούργησε, ουσιαστικά, μια δική του σχολή αρχιτεκτονικής.

Η αναγνώριση και η πτώση

Στα χρόνια της ακμής του, οι πλουσιότερες οικογένειες της Ελλάδας τον εμπιστεύονταν χωρίς δεύτερη σκέψη. Συγγροί, Σταθάτοι, Μελάδες, Εμπειρίκοι ζητούσαν την υπογραφή του.

Όμως η χρεοκοπία του ελληνικού κράτους το 1893 σάρωσε τα πάντα. Το αρχιτεκτονικό του γραφείο κατέρρευσε, τα χρέη αυξήθηκαν και τα έσοδα εξαφανίστηκαν.

Ο άνθρωπος που έχτιζε παλάτια, οδηγήθηκε στη φτώχεια.

Το σπίτι που δεν μπόρεσε να κρατήσει

Το πιο οδυνηρό σύμβολο της πτώσης του ήταν το ίδιο του το σπίτι:
το Μέγαρο Τσίλλερ στην οδό Μαυρομιχάλη.

Ένα αριστούργημα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής, σχεδιασμένο από τον ίδιο, πουλήθηκε σε πλειστηριασμό το 1912. Ο Τσίλλερ το έχασε, όπως έχασε και σχεδόν ολόκληρη την περιουσία του.

Πέθανε το 1923, φτωχός, ξεχασμένος από την Πολιτεία που είχε ομορφύνει.

Η κληρονομιά που μένει ζωντανή

Παρά την τραγική του κατάληξη, το έργο του Τσίλλερ παραμένει ανεκτίμητο κεφάλαιο του ελληνικού πολιτισμού. Πολλά κτίριά του χάθηκαν, άλλα κινδύνευσαν, όμως όσα σώζονται εξακολουθούν να ορίζουν το τοπίο των πόλεων.

Κάθε νεοκλασικό που στέκει ακόμη όρθιο, θυμίζει ότι η Αθήνα δεν χτίστηκε τυχαία.
Χτίστηκε με όραμα, γνώση και τόλμη.

Και πίσω από όλα αυτά, βρίσκεται ένα όνομα που αξίζει να θυμόμαστε:
Ερνέστος Τσίλλερ.

Αν αυτό το άρθρο σου κίνησε το ενδιαφέρον, συνέχισε να εξερευνάς τον κόσμο του πολιτισμού μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/politismos/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα –https://morfeszois.com/