Πριν οι δρόμοι των πόλεων γεμίσουν με ηλεκτρικά φώτα, το άναμμα των δημόσιων φαναριών ήταν μια καθημερινή εργασία που απαιτούσε χρόνο, κόπο και ανθρώπινη παρουσία.

Ήταν η δουλειά του φανοκόρου ή φανανάπτη, ενός επαγγέλματος που συνδέθηκε με τη νυχτερινή ζωή των πόλεων και έμεινε για χρόνια αναπόσπαστο κομμάτι του αστικού τοπίου.

Στην Αθήνα, η ιστορία αυτή συνδέθηκε στενά με την εξάπλωση του φωταερίου και με το περίφημο εργοστάσιο στο Γκάζι. Όμως η έλευση του ηλεκτρικού ρεύματος έφερε μια νέα εποχή.

Και τότε, σιγά σιγά, ο άνθρωπος που άναβε τα φανάρια έγινε περιττός.

Ποιος ήταν ο φανοκόρος;

Ο φανοκόρος ήταν ο άνθρωπος που είχε την ευθύνη για τον φωτισμό των δρόμων και των πλατειών.

Κάθε βράδυ, όταν έπεφτε το σκοτάδι, περνούσε από τους φανοστάτες και φρόντιζε να ανάψει τα φανάρια. Το πρωί έκανε ξανά τη διαδρομή, αυτή τη φορά για να τα σβήσει.

Η εργασία απαιτούσε συνέπεια, ιδιαίτερα σε μια εποχή που ο δημόσιος φωτισμός δεν ήταν αυτονόητος.

Ο φανοκόρος χρησιμοποιούσε ειδικά εργαλεία και, ανάλογα με την εποχή και το σύστημα φωτισμού, φρόντιζε για τη λειτουργία των λυχναριών ή των φαναριών φωταερίου.

Για τους κατοίκους της πόλης, η εμφάνιση του φανοκόρου στους δρόμους ήταν ένα γνώριμο καθημερινό θέαμα.

Το φωταέριο αλλάζει την Αθήνα

Στην Ευρώπη, η διάδοση του φωταερίου από τα τέλη του 18ου αιώνα άλλαξε σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο φωτίζονταν οι πόλεις.

Η Αθήνα ακολούθησε σταδιακά αυτή την εξέλιξη.

Το 1857 ιδρύθηκε στην πρωτεύουσα το εργοστάσιο φωταερίου, σε συνεργασία με γαλλική εταιρεία. Η εγκατάσταση αυτή αποτέλεσε σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη του δημοτικού φωτισμού.

Έναν χρόνο αργότερα, το 1858, αποφασίστηκε η φωταγώγηση των δρόμων και των πλατειών της Αθήνας.

Οι εγκαταστάσεις στο Γκάζι ολοκληρώθηκαν το 1862 και το εργοστάσιο άρχισε να αποτελεί βασικό μέρος της υποδομής της πόλης.

Η περιοχή που γνωρίζουμε σήμερα ως Γκάζι πήρε, άλλωστε, το όνομά της από αυτή ακριβώς τη δραστηριότητα.

Κάθε βράδυ ξεκινούσε η ίδια διαδρομή

Με την εξάπλωση του φωταερίου, ο φανοκόρος απέκτησε ακόμη πιο σημαντικό ρόλο.

Όταν έπεφτε το σκοτάδι, ξεκινούσε τη διαδρομή του στους δρόμους της πόλης.

Από φανοστάτη σε φανοστάτη, άναβε τα φανάρια ώστε οι δρόμοι και οι πλατείες να μη βυθίζονται στο σκοτάδι.

Η δουλειά του μπορεί σήμερα να φαίνεται απλή. Στην πραγματικότητα, όμως, αποτελούσε βασική υπηρεσία για την ασφάλεια και τη λειτουργία μιας αναπτυσσόμενης πόλης.

Ο δημόσιος φωτισμός έκανε τους δρόμους πιο προσβάσιμους μετά τη δύση του ήλιου και άλλαξε σταδιακά τις συνήθειες των κατοίκων.

Η πόλη άρχισε να αποκτά διαφορετικό ρυθμό.

Η νύχτα δεν σήμαινε πλέον απόλυτο σκοτάδι.

Όταν ήρθε το ηλεκτρικό ρεύμα

Η πραγματική αλλαγή ήρθε με την εξάπλωση του ηλεκτρισμού.

Το ηλεκτρικό φως ήταν πιο σύγχρονο και μπορούσε να προσφέρει διαφορετικές δυνατότητες στον δημόσιο φωτισμό.

Οι παλιοί φανοστάτες φωταερίου άρχισαν σταδιακά να αντικαθίστανται από ηλεκτρικά φωτιστικά σώματα.

Και μαζί με την αλλαγή της τεχνολογίας άλλαξε και η ίδια η εργασία.

Δεν υπήρχε πλέον η ίδια ανάγκη για έναν άνθρωπο που θα περνούσε κάθε βράδυ από τους δρόμους για να ανάψει ένα προς ένα τα φανάρια.

Η τεχνολογία έκανε τη δουλειά του φανοκόρου περιττή.

Ένα επάγγελμα που για χρόνια ήταν απαραίτητο άρχισε να περνά στην ιστορία.

Από τον φανοκόρο στον ηλεκτροφωτισμό

Η ιστορία του φανοκόρου είναι κάτι περισσότερο από την ιστορία ενός παλιού επαγγέλματος.

Είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η τεχνολογική εξέλιξη αλλάζει την καθημερινότητα των ανθρώπων.

Όπως συνέβη και με πολλά άλλα επαγγέλματα, η νέα τεχνολογία δεν άλλαξε μόνο τα εργαλεία. Άλλαξε τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε η πόλη.

Ο άνθρωπος που κάποτε ήταν απαραίτητος για να φέρει φως στους δρόμους έδωσε τη θέση του σε ένα σύστημα που μπορούσε να λειτουργεί πολύ πιο αυτόματα.

Και κάπως έτσι, ένας άνθρωπος που κάθε βράδυ περπατούσε στους δρόμους με τη δουλειά του έγινε κομμάτι μιας Αθήνας που σήμερα θυμόμαστε κυρίως μέσα από παλιές φωτογραφίες, εφημερίδες και ιστορικές αφηγήσεις.

Ένα επάγγελμα που έμεινε στη μνήμη

Ο φανοκόρος ανήκει πλέον στα επαγγέλματα μιας άλλης εποχής.

Μιας εποχής όπου ο φωτισμός της πόλης απαιτούσε ανθρώπινα χέρια και καθημερινή φροντίδα.

Σήμερα, το ηλεκτρικό φως θεωρείται αυτονόητο. Οι δρόμοι φωτίζονται με το πάτημα ενός διακόπτη ή μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων και ο φανοκόρος μοιάζει σχεδόν απίστευτος.

Κι όμως, κάποτε ήταν εκείνος που έφερνε το φως στην πόλη κάθε βράδυ.

Η ιστορία του θυμίζει πως πολλά από όσα θεωρούμε σήμερα δεδομένα ήταν κάποτε μια δύσκολη, καθημερινή ανθρώπινη εργασία.

Και πως κάθε νέα τεχνολογία δεν αλλάζει μόνο το μέλλον.

Σβήνει σιγά σιγά και κάποια επαγγέλματα του παρελθόντος.

Αν αυτή η είδηση σε άγγιξε, συνέχισε να ανακαλύπτεις τον κόσμο μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας   https://morfeszois.com/katigories/kosmos/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα –https://morfeszois.com/