Ο μήνας της ωρίμανσης και της συγκομιδής

Ο Αύγουστος στον Πόντο, γνωστός και ως Αλωνάρτς, ήταν ο μήνας της καρποφορίας, της συγκομιδής και της πληρότητας. Τα φουντούκια, βασικό προϊόν του Πόντου, ωρίμαζαν αυτή την περίοδο και μαζεύονταν σχεδόν στο σύνολό τους. Παράλληλα, ολοκληρωνόταν το μάζεμα του καπνού, επισφραγίζοντας έτσι τον ετήσιο κύκλο των αγροτικών εργασιών.

Χαρακτηριστική ήταν η παροιμία:
«Άγουστον ο καρπεμένος, να έτον δύο φοράς τον χρόνον»,
υπογραμμίζοντας τη σημασία του Αυγούστου ως μήνα αφθονίας και ευλογίας.

Οι λέξεις του Αυγούστου

Στην ποντιακή παράδοση, πολλές λέξεις συνδέθηκαν με τον Αύγουστο. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι:

• Αγουστάπιν (Αύγουστος + άπιον = Αυγουστιάτικο αχλάδι)

• Αγουστοκάρυδον

• Αγουστοκοκκύμελον

• Αγουστόμηλον

Αυτές οι ονομασίες δείχνουν πώς ο μήνας αυτός σφράγιζε ακόμα και τη γλώσσα, ταυτιζόμενος με τους καρπούς της γης.

Οι ονομασίες του Αυγούστου στον Πόντο

Η τοπική γλωσσική ποικιλία πρόσθετε χρώμα στη ζωή των Ποντίων:

• «Αύγουστος» στα Κοτύωρα, στην Ίμερα και στη Χαλδία.

• «Αλωνάρτ’ς» στη Χαλδία, καθώς λόγω του ψυχρότερου κλίματος τα σιτηρά αλωνίζονταν αργότερα, τον Αύγουστο.

• «Άγουστος» στην Τραπεζούντα και στα Σούρμενα.

• «Άγοστος» στην Ινέπολη.

• «Αύγοστος» στην Οινόη.

Προλήψεις και δοξασίες

Οι Πόντιοι απέδιδαν στον Αύγουστο ιδιαίτερες δεισιδαιμονίες:

• Στον Πόντο πίστευαν ότι το μάτι «πιάνει» πιο εύκολα, γι’ αυτό σταυροτοποθετούσαν τα φτυάρια επάνω στον σωρό του σιταριού μέσα στο αλώνι.

• Στην Οινόη δεν άφηναν τα παιδιά να κολυμπήσουν, φοβούμενοι αρρώστιες ή σπυριά.

• Σε άλλες περιοχές απέφευγαν σημαντικές εργασίες, θεωρώντας τις ημέρες «αποφράδες».

Γιορτές και πανηγύρια του Αυγούστου

Ο Αύγουστος στον Πόντο ήταν γεμάτος θρησκευτικές γιορτές και πανηγύρια που συνδύαζαν την πίστη με τη χαρά:

• 6 Αυγούστου – Μεταμόρφωση του Σωτήρος (Άε Σωτήρος): Γιορτή με πανηγύρια και λαϊκά γλέντια.

• 14 Αυγούστου – Άγιος Συμεών ο Τραπεζούντιος: Τον τιμούσαν ιδιαίτερα οι χρυσοχόοι της Τραπεζούντας.

• 15 Αυγούστου – Κοίμηση της Θεοτόκου: Η κορυφαία γιορτή του καλοκαιριού. Το μεγαλύτερο πανηγύρι γινόταν στο θρυλικό μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά.

• 27 Αυγούστου – Άγιος Φανούριος.

• 29 Αυγούστου – Αποτομή της Τιμίας Κεφαλής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου: Ημέρα αυστηρής νηστείας. Δεν έτρωγαν φρούτα με κόκκινο χρώμα, όπως καρπούζι και σταφύλια, σε ένδειξη σεβασμού.

Ο μήνας που «τελειώνει τους πόνους»

Στην ποντιακή μνήμη, ο Αύγουστος ταυτίστηκε με την ολοκλήρωση του μόχθου:
«Ο Άγουστον φέρ’ τ’ αλώναι και τελέν’ όλα τα πόναι».
Ήταν ο μήνας όπου οι κόποι της χρονιάς έβρισκαν δικαίωση μέσα από τη συγκομιδή, αλλά και ο μήνας της γιορτής, της πίστης και των παραδόσεων.

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Αν αυτό το άρθρο σου κίνησε το ενδιαφέρον, συνέχισε να εξερευνάς τον κόσμο του πολιτισμού μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/politismos/

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα –https://morfeszois.com/