Ένα παιδί δεν λέει πάντα «δεν είμαι καλά». Μπορεί να το δείξει με τη συμπεριφορά του, το σώμα του, τον ύπνο, το σχολείο ή τη σιωπή του. Πότε, όμως, αυτές οι αλλαγές δείχνουν ότι χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη;

Η ψυχοθεραπεία παιδιών και εφήβων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει μια σοβαρή ψυχική διαταραχή. Μπορεί να αποτελέσει έναν ασφαλή χώρο όπου το παιδί θα μπορέσει να καταλάβει τι του συμβαίνει, να εκφράσει όσα δυσκολεύεται να πει και να βρει τρόπους να διαχειριστεί μια δύσκολη περίοδο.

Όταν η ψυχική δυσκολία δεν γίνεται εύκολα λόγια

Στην παιδική ηλικία, το άγχος, ο φόβος, η θλίψη ή η εσωτερική πίεση δεν εκφράζονται πάντα με λέξεις.

Ένα παιδί μπορεί να εμφανίσει συχνούς πόνους στην κοιλιά ή στο κεφάλι, δυσκολία στον ύπνο, έντονο εκνευρισμό ή ξαφνικές αλλαγές στη συμπεριφορά του.

Μπορεί επίσης να αρχίσει να αποφεύγει δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανε.

Στην εφηβεία, τα σημάδια μπορεί να είναι διαφορετικά. Η απομόνωση, η έντονη ευερεθιστότητα, η πτώση της σχολικής επίδοσης, οι αλλαγές στον ύπνο ή η απώλεια ενδιαφέροντος για φίλους και δραστηριότητες μπορεί να δείχνουν ότι ο έφηβος δυσκολεύεται να διαχειριστεί κάτι.

Δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοια αλλαγή χρειάζεται ψυχοθεραπεία. Σημαίνει όμως ότι αξίζει να παρατηρηθεί τι συμβαίνει και πόσο επηρεάζει την καθημερινότητα.

Πότε χρειάζεται να ζητήσουν βοήθεια οι γονείς;

Δεν υπάρχει ένα μοναδικό σύμπτωμα που να σημαίνει ότι ένα παιδί πρέπει οπωσδήποτε να ξεκινήσει θεραπεία.

Μεγαλύτερη σημασία έχουν η διάρκεια, η ένταση και η επίδραση της δυσκολίας στην καθημερινή ζωή.

Οι γονείς μπορούν να αναζητήσουν αξιολόγηση από ειδικό ψυχικής υγείας όταν παρατηρούν, για παράδειγμα:

• επίμονο άγχος ή έντονους φόβους,
• συχνές εκρήξεις θυμού ή μεγάλη ευερεθιστότητα,
• σημαντική απόσυρση από φίλους και οικογένεια,
• επίμονη άρνηση ή φόβο για το σχολείο,
• σημαντικές αλλαγές στον ύπνο,
• συχνά σωματικά ενοχλήματα χωρίς σαφή οργανική εξήγηση,
• έντονη θλίψη ή απώλεια ενδιαφέροντος,
• δυσκολίες που επηρεάζουν τις σχέσεις ή τη σχολική λειτουργικότητα,
• σημαντικές αλλαγές στη συμπεριφορά που επιμένουν.

Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο «τι κάνει το παιδί;», αλλά «πόσο έχει αλλάξει η ζωή του εξαιτίας αυτού που βιώνει;»

Γιατί η έγκαιρη παρέμβαση έχει σημασία;

Όταν μια δυσκολία αναγνωρίζεται νωρίς, υπάρχει η δυνατότητα να αντιμετωπιστεί πριν επηρεάσει ακόμη περισσότερους τομείς της ζωής του παιδιού.

Ένας φόβος μπορεί να οδηγήσει σε αποφυγή. Η αποφυγή προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, αλλά μπορεί να κάνει τον φόβο ακόμη πιο ισχυρό την επόμενη φορά.

Το ίδιο μπορεί να συμβεί με το σχολείο, τις κοινωνικές σχέσεις ή δραστηριότητες που το παιδί αγαπούσε.

Η έγκαιρη θεραπευτική παρέμβαση μπορεί να βοηθήσει να διακοπεί αυτός ο φαύλος κύκλος.

Δεν σημαίνει ότι το παιδί «θα στιγματιστεί». Αντίθετα, σημαίνει ότι ένας ενήλικας αναγνωρίζει τη δυσκολία του και προσπαθεί να τη δει πριν γίνει μεγαλύτερο βάρος.

Τι προσφέρει η ψυχοθεραπεία σε ένα παιδί;

Η ψυχοθεραπεία δεν είναι απλώς μια συζήτηση για τα προβλήματα.

Ανάλογα με την ηλικία και τις ανάγκες του παιδιού, ο ειδικός μπορεί να χρησιμοποιήσει διαφορετικούς τρόπους επικοινωνίας και θεραπευτικής προσέγγισης.

Για ένα μικρότερο παιδί, το παιχνίδι, η ζωγραφική και άλλες δραστηριότητες μπορεί να αποτελούν σημαντικά μέσα έκφρασης.

Για έναν έφηβο, η συζήτηση μπορεί να έχει μεγαλύτερο ρόλο, ιδιαίτερα όταν δημιουργηθεί μια σχέση εμπιστοσύνης.

Στόχος είναι να μπορέσει σταδιακά να:

• αναγνωρίζει τα συναισθήματά του,
• κατανοεί τι προκαλεί την ένταση ή το άγχος,
• εκφράζει όσα δυσκολεύεται να πει,
• αντιμετωπίζει δύσκολες καταστάσεις,
• μειώνει συμπεριφορές αποφυγής,
• βελτιώνει τις σχέσεις του,
• αποκτά μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.

Η θεραπεία δεν προσπαθεί να αλλάξει την προσωπικότητα του παιδιού. Προσπαθεί να του δώσει εργαλεία ώστε να διαχειρίζεται καλύτερα όσα το δυσκολεύουν.

Και οι γονείς έχουν σημαντικό ρόλο

Η ψυχοθεραπεία ενός παιδιού δεν σημαίνει ότι όλη η ευθύνη βρίσκεται πάνω του.

Το οικογενειακό περιβάλλον μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας. Οι γονείς συχνά χρειάζονται καθοδήγηση για το πώς μπορούν να στηρίξουν το παιδί χωρίς υπερβολική πίεση, φόβο ή ενοχές.

Μερικές φορές, μάλιστα, ο ειδικός μπορεί να κρίνει ότι χρειάζεται να δουλέψει περισσότερο με τους γονείς ή ολόκληρη την οικογένεια.

Το παιδί δεν χρειάζεται μόνο να αλλάξει. Χρειάζεται να νιώσει ότι δεν είναι μόνο του.

Η εφηβεία είναι μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδος

Η εφηβεία φέρνει μεγάλες αλλαγές.

Το σώμα αλλάζει, οι σχέσεις με τους γονείς μεταμορφώνονται, η ανάγκη για αυτονομία μεγαλώνει και η εικόνα που έχει ο έφηβος για τον εαυτό του συχνά δοκιμάζεται.

Γι’ αυτό μια περίοδος έντονων συναισθημάτων δεν πρέπει ούτε να θεωρείται αυτόματα παθολογική ούτε να αγνοείται.

Η διάρκεια και η λειτουργικότητα έχουν σημασία.

Ένας έφηβος που περνά μια δύσκολη εβδομάδα δεν είναι το ίδιο με έναν έφηβο που για μήνες αποφεύγει τους φίλους του, δεν θέλει να πάει σχολείο, δεν κοιμάται καλά και έχει χάσει το ενδιαφέρον του για όσα αγαπούσε.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια αξιολόγηση από κατάλληλο επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει να γίνει πιο ξεκάθαρο τι συμβαίνει.

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να γίνει η δυσκολία «πολύ μεγάλη»

Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η σκέψη ότι «θα περάσει μόνο του».

Πράγματι, κάποιες δυσκολίες της παιδικής και εφηβικής ηλικίας είναι παροδικές. Άλλες, όμως, επιμένουν ή μεγαλώνουν όταν δεν αντιμετωπίζονται.

Η αναζήτηση βοήθειας δεν σημαίνει ότι οι γονείς απέτυχαν.

Σημαίνει ότι πήραν στα σοβαρά αυτό που βιώνει το παιδί τους.

Μια αξιολόγηση δεν δεσμεύει κανέναν ότι θα ακολουθήσει μακροχρόνια θεραπεία. Μπορεί απλώς να βοηθήσει να κατανοηθεί καλύτερα η κατάσταση και να αποφασιστεί αν χρειάζεται παρέμβαση και ποια μορφή θα ήταν κατάλληλη.

Όταν το σύμπτωμα γίνεται μήνυμα

Ένα παιδί μπορεί να μην μπορεί να πει «φοβάμαι».

Μπορεί όμως να αρνείται να πάει σχολείο.

Μπορεί να μην μπορεί να πει «είμαι πιεσμένος».

Μπορεί να θυμώνει με όλους.

Μπορεί να μην μπορεί να πει «χρειάζομαι βοήθεια».

Μπορεί απλώς να κλείνεται στον εαυτό του.

Γι’ αυτό χρειάζεται να κοιτάμε πέρα από τη συμπεριφορά.

Πίσω από ένα σύμπτωμα μπορεί να υπάρχει ένα συναίσθημα που δεν έχει ακόμη βρει τις σωστές λέξεις.

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να δημιουργήσει τον χώρο όπου αυτές οι λέξεις θα αρχίσουν σταδιακά να εμφανίζονται.

Η ψυχική υγεία είναι μέρος της ανάπτυξης

Το να ζητήσει ένα παιδί ψυχολογική υποστήριξη δεν είναι αποτυχία και δεν αποτελεί ταμπέλα.

Είναι ένας τρόπος να αποκτήσει βοήθεια σε μια περίοδο κατά την οποία δυσκολεύεται να προχωρήσει μόνο του.

Η έγκαιρη αναγνώριση μιας δυσκολίας μπορεί να εμποδίσει ένα πρόβλημα να επηρεάσει περισσότερο το σχολείο, τις σχέσεις, την αυτοπεποίθηση και την καθημερινότητα.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο σημαντική πλευρά της έγκαιρης παρέμβασης:

όχι να μεγαλώσει το παιδί χωρίς δυσκολίες, αλλά να μάθει ότι μπορεί να τις αντιμετωπίζει χωρίς να μένει μόνο του απέναντί τους.

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε ένα παιδί να φωνάξει «βοήθεια» για να το ακούσουμε.

Μήπως κάποιες αλλαγές στη συμπεριφορά ενός παιδιού δεν είναι «καπρίτσια», αλλά ένας τρόπος να μας πει ότι κάτι το δυσκολεύει;

Αν αυτό το άρθρο σου πρόσφερε κάτι πολύτιμο, συνέχισε να φροντίζεις το σώμα και το μυαλό σου μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/ygeia/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα –https://morfeszois.com/