Το στρες και η κατάθλιψη στην εγκυμοσύνη απασχολούν ολοένα και περισσότερο την επιστημονική κοινότητα. Νέα δεδομένα δείχνουν ότι η ψυχική υγεία της μητέρας μπορεί να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαταραχής αυτιστικού φάσματος (ΔΑΦ) ή αυτιστικών χαρακτηριστικών στα παιδιά.

Πόσο ισχυρή είναι αυτή η συσχέτιση; Και τι σημαίνει πρακτικά για τις εγκύους;

Ερευνητές από το Tohoku University ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερα από 23.000 ζεύγη μητέρας-παιδιού. Η μελέτη έδειξε ότι:

• Τα παιδιά μητέρων με περιγεννητική κατάθλιψη είχαν αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αυτιστικών χαρακτηριστικών.

• Η συσχέτιση ήταν ισχυρότερη στα κορίτσια.

• Τα αγόρια εμφάνιζαν συνολικά περισσότερα χαρακτηριστικά αυτιστικού τύπου, ανεξάρτητα από την ψυχική κατάσταση της μητέρας.

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Psychiatry, ενισχύοντας τη συζήτηση για τον ρόλο του περιγεννητικού στρες στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Ποιοι είναι οι πιθανοί βιολογικοί μηχανισμοί;

Για να κατανοήσουν καλύτερα τη σύνδεση, οι επιστήμονες προχώρησαν και σε πειραματικά μοντέλα. Διαπίστωσαν ότι:

• Το έντονο στρες στην εγκυμοσύνη επηρέασε τη μητρική συμπεριφορά.

• Παρατηρήθηκε μείωση της ωκυτοκίνης στον εγκέφαλο.

• Τα θηλυκά νεογνά εμφάνισαν συμπεριφορές που προσομοιάζουν σε αυτιστικό φάσμα.

Η ωκυτοκίνη είναι ορμόνη που σχετίζεται με τον δεσμό μητέρας-παιδιού και την κοινωνική συμπεριφορά. Η μείωσή της ενδέχεται να επηρεάζει την πρώιμη νευροαναπτυξιακή πορεία.

Τι δείχνουν οι μεγάλες πληθυσμιακές αναλύσεις

Μελέτη του 2025 με τίτλο “Associations of maternal perinatal depressive disorders with autism spectrum disorder in offspring” κατέγραψε αυξημένους λόγους κινδύνου (1,61–1,85) για ΔΑΦ σε παιδιά που εκτέθηκαν σε:

• Προγεννητική κατάθλιψη

• Μεταγεννητική κατάθλιψη

• Συνολικές περιγεννητικές καταθλιπτικές διαταραχές

Ωστόσο, πρόωρος τοκετός και χαμηλό Apgar εξηγούσαν μόλις το 1,3% της συσχέτισης. Αυτό σημαίνει ότι άλλοι βιολογικοί ή γενετικοί μηχανισμοί πιθανόν διαδραματίζουν σημαντικότερο ρόλο.

Μετα-ανάλυση σε πάνω από 1,6 εκατομμύρια ζεύγη μητέρας-παιδιού επιβεβαίωσε μέτρια αυξημένο κίνδυνο, αλλά χωρίς να τεκμηριώνει άμεση αιτιώδη σχέση.

Ρόλος γενετικών και οικογενειακών παραγόντων

Δανέζικη μελέτη του 2025 έδειξε ότι κοινά γενετικά ή οικογενειακά χαρακτηριστικά μπορεί να εξηγούν μέρος της συσχέτισης.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι:

• Η κατάθλιψη στην εγκυμοσύνη δεν «προκαλεί» αυτισμό.

• Υπάρχει συσχέτιση, όχι απόδειξη αιτιότητας.

• Η γενετική προδιάθεση παραμένει βασικός παράγοντας κινδύνου.

Αντικαταθλιπτικά και εγκυμοσύνη

Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο British Medical Journal ανέφερε ότι η χρήση αντικαταθλιπτικών στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο σχετίστηκε με σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο ΔΑΦ.

Παράλληλα, ο European Medicines Agency έχει επισημάνει ότι η χρήση παρακεταμόλης στην εγκυμοσύνη παραμένει αμετάβλητη στην ΕΕ, ενώ οι ενδείξεις για σύνδεση με αυτισμό παραμένουν περιορισμένες και όχι αποδεικτικές.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η διακοπή φαρμακευτικής αγωγής χωρίς ιατρική καθοδήγηση μπορεί να είναι επικίνδυνη.

Διαφορές φύλου στον αυτισμό

Νέα έρευνα δείχνει ότι τα κορίτσια μπορεί να έχουν παρόμοια συχνότητα αυτισμού με τα αγόρια, αλλά συχνά υποδιαγιγνώσκονται.

Η ερευνήτρια Caroline Fyfe τόνισε ότι η διαφορά στον επιπολασμό ίσως είναι μικρότερη από ό,τι πιστευόταν, καθώς πολλά κορίτσια λαμβάνουν διάγνωση αργότερα στη ζωή.

Συμπτώματα προγεννητικής κατάθλιψης που δεν πρέπει να αγνοούνται

Σύμφωνα με το NHS, τα συχνότερα σημάδια περιλαμβάνουν:

• Επίμονη θλίψη

• Συχνό κλάμα

• Ευερεθιστότητα

• Αλλαγές στην όρεξη

• Αρνητικές σκέψεις για το μωρό

• Δυσκολία συγκέντρωσης

Η έγκαιρη διάγνωση και υποστήριξη μειώνει σημαντικά τις επιπτώσεις τόσο στη μητέρα όσο και στο παιδί.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τις εγκύους;

Η επιστήμη δεν λέει ότι το στρες προκαλεί αυτισμό. Δείχνει όμως ότι:

• Η ψυχική υγεία στην εγκυμοσύνη είναι κρίσιμη.

• Το έντονο, παρατεταμένο στρες μπορεί να επηρεάζει τη νευροαναπτυξιακή πορεία.

• Η υποστήριξη της μητέρας ωφελεί ολόκληρη την οικογένεια.

Η παρακολούθηση από γυναικολόγο και ειδικό ψυχικής υγείας είναι καθοριστική. Η πρόληψη, η έγκαιρη παρέμβαση και η σωστή ενημέρωση αποτελούν τα ισχυρότερα «εργαλεία» προστασίας.

Αν αυτό το άρθρο σου πρόσφερε κάτι πολύτιμο, συνέχισε να φροντίζεις το σώμα και το μυαλό σου μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/ygeia/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα –https://morfeszois.com/