Οι δρόμοι μιας πόλης δεν είναι μόνο δρόμοι.

Είναι τοίχοι, γωνίες, παλιά κτίρια και περάσματα που καθημερινά αφηγούνται μικρές ιστορίες. Ανάμεσα στο τσιμέντο και την κίνηση, η street art βρίσκει τον δικό της χώρο και μετατρέπει το αστικό τοπίο σε έναν ανοιχτό καμβά.

Ένα γκράφιτι μπορεί να τραβήξει το βλέμμα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Μια μεγάλη τοιχογραφία μπορεί να αλλάξει ολόκληρη την εικόνα μιας γειτονιάς. Και ένα μικρό stencil μπορεί να αφήσει ένα μήνυμα που συνεχίζει να ταξιδεύει από περαστικό σε περαστικό.

Η τέχνη του δρόμου δεν βρίσκεται πίσω από πόρτες μουσείων. Βρίσκεται εκεί όπου ζουν οι άνθρωποι.

Η πόλη γίνεται υπαίθρια γκαλερί

Η street art έχει εξελιχθεί σε σημαντικό κομμάτι της σύγχρονης αστικής κουλτούρας. Σήμερα, πολλές πόλεις αντιμετωπίζουν τις δημόσιες τοιχογραφίες και τις οργανωμένες καλλιτεχνικές παρεμβάσεις ως έναν τρόπο να ανανεώσουν τον δημόσιο χώρο.

Στην Αθήνα, για παράδειγμα, η street art έχει αποκτήσει ιδιαίτερη παρουσία. Περιοχές όπως το Μεταξουργείο, ο Κεραμεικός, το Γκάζι, τα Εξάρχεια και το Ψυρρή έχουν συνδεθεί με διαφορετικές μορφές graffiti και urban art.

Έτσι, μια βόλτα στην πόλη μπορεί να γίνει ταυτόχρονα μια μικρή πολιτιστική διαδρομή.

Δεν χρειάζεται εισιτήριο.

Χρειάζεται μόνο να κοιτάξεις γύρω σου.

Από το γκράφιτι στη σύγχρονη δημόσια τέχνη

Το γκράφιτι και η street art συχνά χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα, όμως το πεδίο είναι ευρύτερο.

Υπάρχουν tags, stencils, stickers, paste-ups, graffiti lettering και μεγάλης κλίμακας murals. Κάθε τεχνική έχει διαφορετική αισθητική και διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας με τον χώρο.

Το Υπουργείο Πολιτισμού επισημαίνει ότι η πρακτική της γραφής και των χαραγμάτων στον δημόσιο χώρο έχει πολύ παλιά ιστορία, ενώ στη σύγχρονη εποχή τα σπρέι, τα stencils, τα paste-ups και οι τοιχογραφίες δημιουργούν ένα πολυδιάστατο αστικό τοπίο.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει κάτι σημαντικό.

Οι τοίχοι της πόλης μπορούν να λειτουργήσουν ως ένας σύγχρονος τρόπος επικοινωνίας.

Όταν ένας τοίχος αποκτά φωνή

Η street art στους δρόμους δεν είναι πάντα απλώς διακόσμηση.

Πολλά έργα σχολιάζουν την κοινωνία, την πολιτική, την καθημερινότητα, την ελευθερία, την οικολογία, τις ανθρώπινες σχέσεις και τις αλλαγές που βιώνει μια πόλη.

Ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί τον δημόσιο χώρο επειδή θέλει το έργο του να συναντήσει ανθρώπους που ίσως δεν θα επισκέπτονταν ποτέ μια γκαλερί.

Έτσι, η τέχνη γίνεται πιο άμεση.

Ο θεατής δεν χρειάζεται να αναζητήσει το έργο.

Το έργο βρίσκεται μπροστά του.

Και πολλές φορές τον αναγκάζει να σταματήσει για λίγο.

Χρώμα μέσα στο γκρίζο

Ίσως η μεγαλύτερη δύναμη της street art βρίσκεται στην ικανότητά της να αλλάζει την ατμόσφαιρα ενός χώρου.

Ένας άδειος τοίχος μπορεί να αποκτήσει χρώμα. Μια γκρίζα πολυκατοικία μπορεί να γίνει σημείο αναφοράς. Ένα ξεχασμένο σημείο της πόλης μπορεί να αποκτήσει νέα ταυτότητα.

Οργανωμένα προγράμματα δημόσιων τοιχογραφιών έχουν χρησιμοποιηθεί και στην Αθήνα, με καλλιτέχνες να δημιουργούν έργα σε συγκεκριμένους δημόσιους χώρους.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι παρεμβάσεις αυτές συνδέονται και με την πολιτιστική αναζωογόνηση μιας περιοχής.

Η πόλη δεν αλλάζει μόνο με καινούργια κτίρια.

Μπορεί να αλλάξει και με μια εικόνα πάνω σε έναν παλιό τοίχο.

Τέχνη ή βανδαλισμός;

Εδώ βρίσκεται μία από τις πιο δύσκολες συζητήσεις γύρω από το graffiti και τη street art.

Δεν αποτελεί κάθε παρέμβαση στον δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο οργανωμένη καλλιτεχνική δημιουργία. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε μια τοιχογραφία που δημιουργείται με άδεια και σε μια αυθαίρετη επέμβαση σε ξένη ιδιοκτησία.

Γι’ αυτό και η συζήτηση για την τέχνη του δρόμου δεν αφορά μόνο την αισθητική.

Αφορά επίσης τον σεβασμό στον δημόσιο χώρο, την ιδιοκτησία, την ελευθερία έκφρασης και τα όρια της καλλιτεχνικής παρέμβασης.

Το ερώτημα «τέχνη ή βανδαλισμός;» παραμένει μέρος της συζήτησης γύρω από το φαινόμενο.

Και ίσως ακριβώς αυτή η αντίθεση να κάνει τη street art τόσο ενδιαφέρουσα.

Η πόλη ως ζωντανός καμβάς

Ένα μουσείο προσπαθεί να διατηρήσει τα έργα του.

Ο δρόμος, αντίθετα, αλλάζει συνεχώς.

Ένα mural μπορεί να καλυφθεί από ένα νέο έργο. Ένας τοίχος μπορεί να βαφτεί ξανά. Ένα stencil μπορεί να ξεθωριάσει από τον χρόνο.

Η street art είναι επομένως και τέχνη της στιγμής.

Υπάρχει σήμερα.

Μπορεί αύριο να έχει αλλάξει.

Η ψηφιακή τεκμηρίωση έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή πολλά έργα δημόσιας τέχνης είναι εφήμερα και συνδέονται στενά με τον χρόνο και την τοποθεσία τους.

Γιατί συνεχίζουμε να κοιτάμε τους τοίχους;

Ίσως επειδή οι τοίχοι λένε πράγματα που η πόλη δεν λέει πάντα δυνατά.

Μιλούν για φόβους και όνειρα. Για κοινωνικές αλλαγές. Για ανθρώπους που θέλουν να ακουστούν. Για καλλιτέχνες που επιλέγουν τον δρόμο αντί για έναν κλειστό εκθεσιακό χώρο.

Η street art κάνει κάτι απλό αλλά σημαντικό.

Μας μαθαίνει να κοιτάμε.

Να παρατηρούμε μια γωνία που προσπερνούσαμε κάθε μέρα. Να βλέπουμε χρώμα εκεί όπου υπήρχε μόνο γκρι. Να αναγνωρίζουμε την πόλη όχι ως ένα στατικό σύνολο κτιρίων, αλλά ως έναν χώρο που συνεχώς αλλάζει.

Γιατί τελικά η πόλη δεν είναι μόνο αυτό που χτίστηκε.

Είναι και αυτό που οι άνθρωποι δημιουργούν πάνω της.

Και στους δρόμους της, η τέχνη συνεχίζει να γράφει τη δική της ιστορία.

Αν αυτό το άρθρο σου κίνησε το ενδιαφέρον, συνέχισε να εξερευνάς τον κόσμο του πολιτισμού μέσα από τις υπόλοιπες σελίδες της κατηγορίας  https://morfeszois.com/katigories/politismos/

Θέλεις περισσότερα άρθρα;  Ακολούθησέ μας στο https://www.facebook.com/profile.php?id=61574820057874  και το https://www.instagram.com/morfeszois/  για να μη χάνεις τίποτα!

Συντάκτρια  Δέσποινα Μπλάτζα –https://morfeszois.com